Οι χρόνοι του ρήματος (Μέρος 2ο)
Στο προηγούμενο μέρος του άρθρου μας αναφέραμε διάφορα επεξηγηματικά και σημασιολογικά σχόλια για τους χρόνους της νεοελληνικής γλώσσας. Στο παρόν άρθρο θα γίνουμε πιο συγκεκριμένοι και θα μιλήσουμε και θα αναλύσουμε τον κάθε ένα από τους 8, συνολικά, χρόνους της γλώσσας μας. Ταυτόχρονα, θα προσπαθήσουμε να δώσουμε χαρακτηριστικά παραδείγματα από τη χρήση του καθενός. Με το άρθρο αυτό θα αναφερθούμε στους πρώτους 4 χρόνους (αλφαβητικά), ενώ στο επόμενο θα αναφερθούμε στους επόμενος 4:
1). Ο Αόριστος είναι ο στιγμιαίος παρελθοντικός χρόνος, φανερώνοντας κάτι που έγινε στο παρελθόν μία μόνο φορά ή στιγμιαία. Όπως λέει και το όνομά του είναι ένας χρόνος ακαθόριστης χρονικής διάρκειας και χρονικού στίγματος:
Ο δείκτης του ΧΑΚ έπεσε με μεγάλη φόρα, η φωτιά ξέσπασε αστραπιαία, ακούγοντάς το έμεινε με ανοιχτό το στόμα, δεν μπόρεσε να το αντέξει.
Ο Αόριστος έχει Οριστική, Υποτακτική και Προστακτική.
2). Ενεστώτας: Ο κατεξοχήν παροντικός και πλέον χρησιμοποιούμενος χρόνος στη γλώσσα μας, αλλά και κάθε άλλη γλώσσα. Το κάθε ρήμα που γνωρίζουμε, εκτός από κάποιες εξαιρέσεις, το έχουμε καταχωνιάσει στο μυαλό μας στο πρώτο πρόσωπο του ενεστώτα. Στα νέα Ελληνικά είναι, εκτός από παροντικός, και εξακολουθητικός χρόνος, δηλαδή φανερώνει κάτι που γίνεται τώρα με συνέχεια ή κατ’ επανάληψη. Φανερώνει επίσης κάτι μόνιμο ή προσωρινό με εξακολούθηση. Η διαφορά αυτή διαφαίνεται στα Αγγλικά και τα Γαλλικά από διαφορετικούς τύπους του Ενεστώτα (Present Simple και Present Continuous), το οποίο αποτελεί πλεονέκτημα σε σχέση με τα Ελληνικά και τα Λατινικά. Πιο κάτω δίνουμε παραδείγματα:
Το παιδί κάνει τα μαθήματά του, ο Γιώργος προπονείται, κάθομαι στην πολυθρόνα.
Κάθε μέρα πάω σχολείο, κάνω μάθημα αυτοκινήτου δύο φορές τη βδομάδα.
Ο Ενεστώτας μπορεί και να χρησιμοποιηθεί ως ιστορικός χρόνος, με την έννοια του Ιστορικού Ενεστώτα, οπόταν χρησιμοποιούμε τους τύπους του Ενεστώτα για να δηλώσουμε κάτι που έγινε στο παρελθόν, ως μέρος αφήγησης ή στο λόγιο γραπτό λόγο, προσπαθώντας να δώσουμε αμεσότητα και ζωντάνια στα λόγια μας:
… και ο Μωάμεθ στέλνει μήνυμα στον αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης για να παραδοθεί. Τότε, ο Παλαιολόγος του απαντά …
Η ίδια η λέξη «Ενεστώτας» προέρχεται από τη μετοχή παθητικού Παρακειμένου του ρήματος ενίσταμαι (βρίσκομαι εδώ, στέκομαι, είμαι παρών), δίνοντας έτσι την παροντική του έννοια. Ο Ενεστώτας είναι ο μόνος χρόνος που έχει όλες τις εγκλίσεις στα νέα Ελληνικά. Όμως, απουσιάζει η μετοχή του παθητικού Ενεστώτα.
3). Ο Μέλλοντας Διαρκείας ή Εξακολουθητικός Μέλλοντας είναι το αντίστοιχο του Παρατατικού στο μέλλον. Φανερώνει κάτι που θα γίνεται εξακολουθητικά ή κατ’ επανάληψη στο μέλλον.
Θα πηγαίνω κάθε μέρα στο κοιμητήριο, κάθε Κυριακή θα πηγαίνω στον Ιππόδρομο, κάθε μέρα θα διαβάζω από το μεσημέρι, πάντοτε θα ακούω με προσοχή.
Ο Μέλλοντας Διαρκείας, που έχει μόνο Οριστική, σχηματίζεται από το μόριο θα και την Υποτακτική του Ενεστώτα.
4). Ο Στιγμιαίος ή Απλός Μέλλοντας είναι το αντίστοιχο του Αορίστου στο μέλλον. Φανερώνει κάτι που θα γίνει στο μέλλον στιγμιαία και μία μόνο φορά. Η λέξη «Μέλλοντας» προέρχεται από τη μετοχή Ενεστώτα του ρήματος μέλλω (προτίθεμαι, σκοπεύω).
Θα πάω να επισκεφτώ την Έκθεση, θα ακούσω τη συνέντευξη, θα γίνω στέλεχος, θα αγοράσω το συνολάκι, θα γράψω το άρθρο για τα Windows 2000.
Ο Στιγμιαίος Μέλλοντας, που επίσης έχει μόνο Οριστική, σχηματίζεται από το μόριο θα και την Υποτακτική του Αορίστου. Πιο κάτω δίνεται το παράδειγμα ενός κλίσης ενεργητικού ρήματος:
| ΟΡΙΣΤΙΚΗ | ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ | ΠΡΟΣΤΑΚΤΙΚΗ | ΜΕΤΟΧΗ |
Αόριστος | έλυσα | [να, όταν] λύσω | λύσε | --------- |
Ενεστώτας | λύνω | [να, όταν] λύνω | λύνε | λύνοντας |
Μ. Διαρκείας | θα λύνω | ------------- | ------------ | --------- |
Μ. Στιγμιαίος | θα λύσω | ------------- | ------------ | --------- |
Παρακείμενος | έχω λύσει/ έχω λυμένο | [να, όταν] έχω λύσει / έχω λυμένο | ------------ | έχοντας λύσει / έχοντας λυμένο |
Παρατατικός | έλυνα | ------------- | ------------ | --------- |
Συντελ. Μέλλ. | θα έχω λύσει | ------------- | ------------ | --------- |
Υπερσυντέλικος | είχα λύσει | ------------- | ------------ | --------- |
2001-05-22 18:02:53
Άλλα Άρθρα
-
ΑΡΧΕΙΟ - ΑΡΧΕΙΟ
» -
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - Ο εθνικός ύμνος
Σας προκαλούμε να θυμηθείτε κάτι παραπάνω από το: Σε γνωρίζω από την κόψη του σπαθιού την τρομερή, σε γνωρίζω από την όψη που με βία μετράει τη γη. Απ' τα κόκαλα βγαλμένη των Ελλήνων τα ιερά, και σαν πρώτα ανδρειωμένη, χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά! Κάντε κλικ να δείτε όλον τον ύμνο » -
Κυπριακή Διάλεκτος - Το Αργάκι
Το παρόν άρθρο αποτελεί απάντηση σε πρόσφατο e-mail που λάβαμε ως απορία από αναγνώστη του τμήματός μας, το οποίο είχε όπως πιο κάτω:
» -
Η αλλαγή ρόλων - Το μικρό σιδερένιο σπίτι (Μέρος 10ο)
Εκδικείται έναν τρόπο ζωής ανάποδο, σκληρό, άδικο και απολύτως κατασκε- υασμένο. Οι πράξεις λαγνείας που αναπτύσσει κάθε πρωί, όταν ο άντρας της ανυποψίαστος φεύγει για τη δουλειά, πάνω στο δύσμοιρο νεροχύτη » -
Οι αυτοθυσίες - Το μικρό σιδερένιο σπίτι (Μέρος 9ο)
Όποιος έχει τη μεγαλύτερη σκιά αυτός είναι ο πιο δυνατός, ο πιο επιτυχημένος, ο πιο επικίνδυνος, ο πιο επιθυμητός. Εδώ ζητήσανε και τη συνεργασία του αιώνιου θήλεος. Δεν τη φυλάκισαν εντελώς, αλλά με δόλιες » -
Η τελειωτική ειρήνη - Το μικρό σιδερένιο σπίτι (Μέρος 8ο)
Έβγαλε επιτέλους για πάντα τη βαριά πανοπλία του και φόρεσε τα ρακένδυτα ρούχα ενός πανελεύθερου τρελού. Το παράδειγμά του απλώθηκε σαν αρρώστια σε ολόκληρο το στρατό του. Όλοι οι επιτελείς του και οι στρατιώτες του άρχισαν να εφαρμόζουν » -
Το βασανιστικό όνειρo - Το μικρό σιδερένιο σπίτι (Μέρος 7ο)
Από τότε, κάθε βράδυ που ο άντρας της κήρυσσε την ειρήνη και επέστρεφε σπίτι, γίνονταν ακριβώς τα ίδια. Τα παιδιά που γεννήθηκαν εν τω μεταξύ δεν ήξερε ποιανού ακριβώς ήταν. Αν ο άντρας της ξυπνούσε και την έπιανε » -
Η απιστία του θήλεως - Το μικρό σιδερένιο σπίτι (Μέρος 6ο)
Το καταραμένο όμως γνωστό άγνωστο πουλάκι των παραμυθιών δεν έλεγε να ησυχάσει. Ένα πρωί πήγε και κάθισε στα κάγκελα του μικρού σιδερένιου σπιτιού και άρχισε να λέγει λόγια παράξενα στη λυπημένη γυναίκα » -
Το μεγάλωμα των παιδιών - Το μικρό σιδερένιο σπίτι (Μέρος 5ο)
Τα λιγοστά βράδια που περνούσαν μαζί, του έβαζε ιδέες για ακόμα μεγαλύτερα έργα, για μεγαλύτερες δηλαδή σφαγές, έχοντας την πεποίθηση ότι κάποτε επιτέλους θα φτάσει και η δική του ώρα. Όταν αυτή με τα γλυκόλογά της του φούσκωνε το » -
Πόλεμος και Ειρήνη - Το μικρό σιδερένιο σπίτι (Μέρος 4ο)
Έπρεπε δηλαδή με κάθε μέσο, βιολογικό και μη, να εξασφαλιστεί η συνέχεια, η συντήρηση, η ανάπτυξη και η διατήρηση της μεγάλης σφαγής, που τόσο άκαρδα είχε ξεκινήσει. Το αιώνιο θήλυ, πιασμένο για τα καλά στο αγκίστρι » -
Το ψάξιμο συζύγo - Το μικρό σιδερένιο σπίτι (Μέρος 3ο)
Σηκώθηκε όρθιος και κοίταξε γύρω τα χωριά, τα δάση, τις λίμνες, τη θάλασσα και τα βουνά. Σε λίγες μέρες όλα αυτά εκεί τριγύρω θα ήταν ΔΙΚΑ ΤΟΥ! Όποιον τολμούσε να φέρει αντίρρηση θα τον έλιωνε με το βαρύ του πέλμα. Ο χαλασμός είχε αρχίσει! » -
Το ξερίζωμα της καρδιάς - Το μικρό σιδερένιο σπίτι (Μέρος 2ο)
Μετά κάθισε πλάι του σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες άυπνος και περίμενε να δεις τι επιτέλους θα γράψουν ο αέρας, ο ήλιος, η βροχή και το φεγγάρι πάνω στο λευκό τεντωμένο τομάρι. Όταν την τεσσαρακοστή ημέρα » -
Το γνωστό άγνωστο πουλάκι - Το μικρό σιδερένιο σπίτι (Μέρος 1ο)
Το ακόλουθο κείμενο αποτελεί τον πρόλογο του βιβλίου του Γιώργου Μανιώτη «Η Αδρεναλίνη ... πάντοτε ψηλά» και διαβάστηκε για πρώτη φορά στο χώρο του Παλιού Πανεπιστημίου στην Πλάκα, το Σεπτέμβριο του 1998 » -
Γερμανοί συνθέτες - H μουσική του Μπαρόκ (Μέρος 3ο)
Τελειώνουμε το αφιέρωμά μας στη μουσική Μπαρόκ, κάνοντας σταθμό στη Γερμανία, τη χώρα στην οποία η τεχνοτροπία αυτή μετεξελίσσεται όσο πιο ραγδαία μπορεί κάποιος να φανταστεί. Στην αρχή του 17ου αιώνα, άρχισε ένας εξαντλητικός θρησκευτικός πόλεμος, που κράτησε τριάντα ολόκληρα χρόνια » -
Διαπιστώσεις - TV Μανία - Πρόβλημα ή εθισμός;
Πριν από 60 περίπου χρόνια, ένα δημιούργημα, μια εφεύρεση έκανε την εμφάνισή της στο παγκόσμιο προσκήνιο, το οποίο θα έφερνε κοσμοϊστορικές αλλαγές στον τρόπο σκέψης και ζωής του σύγχρονου ανθρώπου. Η συσκευή αυτή, που 20 χρόνια αργότερα θα » -
Συνθέτες - Η μουσική του Μπαρόκ (Μέρος 2ο)
Όπως αναφέραμε προηγούμενα, οι Ιταλοί συνθέτες ανάδειξαν μουσικές φόρμες για όργανα, όπως τη σονάτα, οι οποίες σταδιακά οδήγησαν στη συμφωνία· η σονάτα (τραγούδι που ηχεί από όργανα) διακρίνεται σε σονάτα δωματίου, σουίτα, εκκλησιαστική σονάτα και ιταλική εισαγωγή. Ο Αρκάντζελο Κορέλι » -
Επηρεασμός - Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (Μέρος 2ο)
Οι πρώτοι επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από τα media με διάφορους τρόπους. Η διαφήμιση είναι το σημαντικότερο πειθήνιο όργανο των ΜΜΕ. Με λόγια ωραία και θελκτικά, με δελεαστικές εικόνες «τραβούν» τους ακροατές/ τηλεθεατές/ αναγνώστες τους » -
Μουσικές μορφές - Η μουσική του Μπαρόκ (Μέρος 1ο)
Όμως, το Μπαρόκ δεν ήταν ένα κίνημα που επηρέασε μόνο την απτή τέχνη: το Μπαρόκ επηρέασε, σε μέγιστο βαθμό, και τη μουσική, αυτή την κάλλιστη τέχνη η οποία χαϊδεύει τα αυτιά και ηρεμίζει τους πάντες, ακόμη και τα άγρια θηρία, τα δηλητηριώδη φίδια και τους βάρβαρους ανθρώπους. Χοντρικά, αναφέρεται ότι » -
Προσδιορισμοί - Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (Μέρος 1ο)
Υπάρχει η άποψη πως στις μέρες μας η ιδιωτική ζωή των ανθρώπων επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ). Πράγματι, στις μέρες μας και όσο ποτέ άλλοτε, τα media επηρεάζουν την ιδιωτική, αλλά και τη δημόσιά μας » -
Καλλιτέχνες - Η τέχνη του Μπαρόκ (Μέρος 2ο)
Ο Πιέτρο ντα Κορτόνα (1596-1669), ζωγράφος και γλύπτης, διακρίνεται από μια αντιπρο- σωπευτική διακοσμητική ζωγραφική ταβανιών με πολυπρόσωπες σκηνές, η οποία κοσμεί αρκετά μέγαρα στη Ρώμη, προσδίνοντας »