Το μπερέ (Μέρος 1ο)

Ο μπερές αποτελεί ενδεικτικό και διακριτικό έμβλημα των Ειδικών Δυνάμεων του Στρατού Ξηράς, αλλά και των Μοιρών Προστασίας Αεροδρομίου της Πολεμικής Αεροπορίας. Ποια είναι όμως η ιστορία του και η σημασία που έχει στη στρατιωτική ζωή; Το άρθρο αυτό γράφτηκε ειδικά για το μπερέ, το σύμβολο της δύναμης στο Στρατό.

Η λέξη μπερές προέρχεται από τη γαλλική γλώσσα· συγκεκριμένα, από το αρσενικό ουσιαστικό beret και είναι ο μάλλινος πίλος των ορεινών κατοίκων της Γασκωνίας, αρχαίας χώρας της μεσημβρινής Γαλλίας, η οποία οφείλει τη σημερινή της ονομασία στους Βάσκους. Η γαλλική λέξη beret προέρχεται από το προβηγκικό berret, το οποίο με τη σειρά του είναι παράγωγο του μεταγενέστερου λατινικού birrus (μανδύας με σκούφο).

 

Η ερμηνεία του μπερέ είναι η ακόλουθη: καπέλο από μαλακό και εύκαμπτο υλικό, χωρίς γύρο, που στενεύει κλείνοντας, ώστε το άνοιγμά του να εφαρμόζει ακριβώς στο κεφάλι και το καπέλο να «πέφτει» χαρακτηριστικά, περισσεύοντας από τη μια συνήθως πλευρά του κεφαλιού. Στο Στρατό, ο «μπερές» πέφτει στη δεξιά πλευρά με το εθνόσημο να βρίσκεται πάνω αριστερά, ακριβώς πάνω από το μάτι.

 

Σε στρατιωτική χρήση, με ακριβώς τη σημερινή του μορφή, ο μπερές κάνει την εμφάνισή του γύρω στα 1644 στους Αγγλικούς εμφύλιους πολέμους.

 

Στα Τεθωρακισμένα ο μπερές υιοθετείται για πρώτη φορά από τους Γάλλους αρματιστές Αξκούς κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στα 1917 και ήταν ιδιαίτερα αρεστός στους βετεράνους οπλίτες, με αποτέλεσμα να διαδοθεί αυτόματα σε όλα τα πληρώματα σαν μόδα. Όσον αφορά το χρώμα του μπερέ, επιλέχθηκε το μαύρο ή σκούρο μπλε για εργονομικούς και πρακτικούς λόγους, διότι οι λεκέδες από τα λάδια και τα γράσα φαίνονταν λιγότερο.

 

Ο Μαύρος μπερές στον Ελληνικό Στρατό υιοθετείται στα 1941 στη Μέση Ανατολή, ακολουθώντας την εμφάνιση του Αγγλικού Στρατού. Οι πρώτοι που τον φόρεσαν ήταν τα ελληνικά πληρώματα των Lynx II, Carriers και Marmon Harrington, που εκπαιδεύτηκαν και πολέμησαν στη Μέση Ανατολή. Επίσημα τον Αύγουστο 1942 συγκροτήθηκε στη Μέση Ανατολή ο «Ιερός Λόχος» με Διοικητή τον Επίλαρχο Ανδρέα Καλλίνσκη, υιοθετώντας ενδυματολογικά τις στολές των Άγγλων κομάντος, με το διάσημο πράσινο μπερέ.

 

Μπερέ φόρεσαν και πολλοί άνδρες σε όλες τις αντιστασιακές οργανώσεις στην Ελλάδα. Μαύρο μπερέ φορούσαν οι άνδρες του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου, πράσινο οι άνδρες του ΕΔΕΣ και της ΕΣΕΑ. Με την απελευθέρωση από τη Γερμανική κατοχή, ο μπερές υιοθετείται από τον Ελληνικό Στρατό με διάφορα χρώματα, ανάλογα με το Όπλο, όπως πιο κάτω:

 

Μαύρο για τα Τεθωρακισμένα, Πράσινο για τις Ειδικές Δυνάμεις (Καταδρομές κτλ), Μπλε για τους Πεζοναύτες, Κόκκινο για την Αεροπορία Στρατού και Χακί για τον υπόλοιπο Στρατό Ξηράς, μέχρι και το Μάιο του 1979, οπότε αντικαταστάθηκε από το φαιοπράσινο δίκοχο, εκτός από τα Τεθωρακισμένα, τις Ειδικές Δυνάμεις, την Αεροπορία Στρατού και τους Πεζοναύτες.

 

Τότε, με εντολή του τότε Υπουργού Άμυνας, Ευάγγελου Αβέρωφ, ο μπερές αντικαταστάθηκε από το δίκοχο, με εξαίρεση τα έγχρωμα μπερέ.

2002-03-01 09:16:04