Χοιροκοιτία
Ένας από τους πιο αντιπροσωπευτικούς οικισμούς της νεολιθικής περιόδου

Στην κοιλάδα του ποταμού Αγίου Μηνά, στους πρόποδες του Τροόδους απλώνεται ο νεολιθικός οικισμός της Χοιροκοιτίας. Ο οικισμός απέχει μόλις έξι χιλιόμετρα από τη θάλασσα.

Ο οικισμός ήρθε στο φως στα 1934 από τον αρχαιολόγο Πορφυρό Δίκαιο. Ο Δίκαιος ανέλαβε εκ μέρους του Τμήματος Αρχαιοτήτων την ανασκαφή του χώρου για μια δεκαετία, συγκεκριμένα από το 1936 έως 1946. Οι επόμενες ανασκαφές έλαβαν χώρα κατά τα έτη 1972, 1976 και 1977.

Τον οικισμό διασχίζει, από βορά ως νότο, ένα μακρόστενο πέτρινο κτίσμα με μήκος 185 μέτρα. Το συγκεκριμένο κτίσμα ανακαλύφθηκε από τον Πορφυρό Δίκαιο και θεωρήθηκε από τον ίδιο «ως βασικός δρόμος εγκατάστασης». Μ' άλλα λόγια ο οικισμός «αρθρωνόταν κατά μήκος ενός μεγάλου δρόμου». Αρκετοί μελετητές θεωρούν πως το συγκεκριμένο κτίσμα αποτελούσε τείχος του οικισμού.

Οι κατοικίες
Ο οικισμός της Χοιροκοιτίας θεωρείται ένας από τους πιο αντιπροσωπευτικούς της νεολιθικής περιόδου. Οι οικίες έχουν κυκλικό σχήμα με εξωτερική διάμετρο μεταξύ 2.30 μέτρα ως 9.20 μέτρα και εσωτερική διάμετρο από 1,40 ως 4,80 μέτρα.

Οι κατοικίες είναι χτισμένες στη βάση τους με λιθάρια, ενώ στο πάνω μέρος τους με πλιθάρια και πηλό. Οι στέγες τους κατασκευάστηκαν με κλαδιά και καλάμια που επικαλύπτονταν με πηλό. Στο κέντρο των κατοικιών υπήρχε «εστία και οπή που χρησίμευε για την έξοδο καπνού.

Οι πλείστες νεολιθικές κατοικίες διέθεταν μεσοπάτωμα, το οποίο πιθανότατα χρησίμευε σαν αποθηκευτικός χώρος. Επιπλέον, φαίνεται πώς οι οικίες ήταν κτισμένες με τρόπο ώστε να προστατεύονται από πλημμύρες, σαφέστερα κατασκευάζονταν κατώφλια ελαφρώς υπερυψωμένα.

Φαίνεται πως το εσωτερικό των οικιών κοσμείτο με τοιχογραφίες. Παρόλ' αυτά η κακή κατάσταση των τοιχογραφιών δεν επιτρέπει στους μελετητές να συμπεράνουν «αν τα διακοσμητικά σχέδια είναι γεωμετρικά ή εικονιστικά».

Ταφικά Έθιμα
Οι νεκροί ενταφιάζονταν σε λάκκους σκαμμένους στο εσωτερικό των κατοικιών. Ο λάκκος του νεκρού γέμιζε με χώμα και καλυπτόταν με επίστρωση πηλού, αποκαθιστώντας μ' αυτόν τον τρόπο το δάπεδο της οικίας. Οι τάφοι ήταν ατομικοί και οι νεκροί ενταφιάζονταν με το σώμα πλαγιασμένο, συνήθως στη δεξιά πλευρά. Η στάση του σώματος είναι συνεσταλμένη και όπως παρατηρούν οι μελετητές ο βαθμός της συστολής εξαρτιόταν από την ηλικία του νεκρού.

Στους τάφους τοποθετούνταν κτερίσματα ανάλογα με το φύλο του νεκρού. Συχνά τους τάφους τόσο γυναικών όσο και ανδρών, συνόδευαν σπασμένα πέτρινα αγγεία. Άλλο ταφικό έθιμο ήταν η τοποθέτηση πέτρας, ακατέργαστης ή λαξευμένης, πάνω στο σώμα του νεκρού. Μ' αυτόν τον τρόπο πίστευαν πως εμπόδιζαν την επιστροφή του νεκρού στον κόσμο των ζωντανών.

Αντικείμενα καθημερινής χρήσης

Εργαλεία
Οι κάτοικοι της Χοιροκοιτίας κατασκεύαζαν εργαλεία από πυριτόλιθο, ασβεστόλιθο, διαβάση και οστά ζώων. Τα εργαλεία χρησιμοποιούνταν για την αναζήτηση τροφής και την μεταποίηση αντικειμένων. Συγκεκριμένα, ανεβρέθηκαν εργαλεία για τον θερισμό δημητριακών, το κόψιμο καλαμιών, την επεξεργασία ξύλου και το ξύσιμο νωπών δερμάτων. Τα πλείστα οστέινα εργαλεία χρησιμοποιούνταν στην μεταποίηση αντικειμένων, ανάμεσα τους λεπτές κλωστές για ράψιμο και εργαλεία διάτρησης.

Αλεστικά σκεύη
Ανεβρέθηκαν ακίνητοι μύλοι, σφύρες και λίγοι κόπανοι.

Αγγεία
Χωρίς αμφιβολία στην Χοιροκοιτία κατασκευάστηκαν αρκετά αγγεία από φθαρτά υλικά, όπως ξύλο, πλεγμένα καλάμια, δέρματα. Φαίνεται πως οι κάτοικοι της Χοιροκοιτίας κατασκεύαζαν πληθώρα πέτρινων αγγείων, όπως δίσκους, κύπελλα, κούπες, λεκάνες και κοχλιάρια. Αρκετά από τα αγγεία κοσμούνται κυρίως με ανάγλυφα ή εγχάρακτα γεωμετρικά σχήματα, με μοναδική εξαίρεση ένα αγγείο που παριστάνει ανθρώπινη μορφή.

Κοσμήματα
Με πετρώματα ποικίλης προέλευσης φιλοτεχνούνταν κοσμήματα, όπως κρεμαστά περιδέραια.

Ειδώλια
Η ανθρώπινη μορφή αποτελεί κυρίαρχο θέμα των ειδωλίων που ανεβρέθηκαν στον νεολιθικό οικισμό της Χοιροκοιτίας. Όλα τα ειδώλια, με μοναδική εξαίρεση ένα κεφάλι που φιλοτεχνήθηκε σε άργιλο, αποτυπώθηκαν σε πέτρα.
«Αινιγματικά» αντικείμενα

Αιχμηρά δακτυλίδια: Πρόκειται για ανοικτούς κρίκους με αιχμηρό άκρο σε σχήμα ερωτηματικού ή με δυο αιχμές που μοιάζουν με αντικριστά ερωτηματικά .

Βότσαλα
Πρόκειται για βότσαλα βαλσάτη που διαθέτουν ένα πλέγμα με εγχάρακτες γραμμές στη μια ή και στις δυο όψεις.

Ασχολίες
Οι κάτοικοι της Χοιροκοιτίας για να εξασφαλίσουν την τροφή τους ασχολούνταν με τη γεωργία και κτηνοτροφία, εφ' όσον η θέση του οικισμού καθιστούσε τα θαλάσσια προϊόντα δευτερεύοντα στην διατροφή τους. Παρ' όλα αυτά φαίνεται πως χρησιμοποίησαν «προηγμένες μεθόδους αλιείας καλοπλεγμένα δίχτυα ή πετονιές με δυνατά αγκίστρια». Αυτό συνάγεται από τα είδη των ψαριών που αλίευαν που ήταν μεγάλα σε μέγεθος, όπως σφυρίδα, τσιπούρα, κέφαλος.

Η γεωργία βασιζόταν κυρίως στην καλλιέργεια δημητριακών, οσπριωδών και φακών. Οι κάτοικοι της Χοιροκοιτίας εμπλούτιζαν τη διατροφή τους και με καρπούς που περισυνέλεγαν από άγρια δέντρα, όπως φιστικιές, συκιές, ελιές και δαμασκηνιές.

Παράλληλα, οι κάτοικοι του οικισμού εξέτρεφαν σε χώρους έξω από το χωριό, κυρίως πρόβατα, αίγες και χοίρους.

Τέλος το κυνήγι του ελαφιού πραγματοποιείτο με άγνωστες μεθόδους. Δεν ανεβρέθηκαν βέλη, γι' αυτό εικάζεται πως τα όπλα ήταν «υποτυπώδης», λόγου χάρη «ξύλινες λόγχες με αιχμή σκληρυμένη στη φωτιά και παγίδες».

Send to Facebook

Στέλιος Μαυρομμάτης 1932-56

Ο Στέλιος Μαυρομμάτης γεννήθηκε στο χωριό Λάρνακας της Λαπήθου, της επαρχίας Κερύνειας, στις 15 Νοεμβρίου 1932. Τελείωσε το δημοτικό σχολείο στο χωριό του και την Εμπορική Σχολή Σαμουήλ στη Λευκωσία. Εργάστηκε για δυο χρόνια στον αγγλικό στρατό στο Σουέζ και στη συνέχεια εργαζόταν στο αγγλικό αεροδρόμιο Λευκωσίας ως γραφέας...

19/09/2017 09:23

"1099 κυπριακές παροιμίες και φράσεις"

Η γλώσσα είναι σαν ένα βαγόνι που τρέχει στις ράγες ενός σιδηροδρόμου εδώ και αιώνες, κάνοντας σταθμούς σε διάφορα μέρη, “φορτώνοντας” δώρα πολύτιμα, όπως τοπικές διαλέκτους και γλωσσικά ιδιώματα, χωρίς να υπάρχει συγκεκριμένος γεωγραφικός ή χρονικός προορισμός, και αυτό, επειδή η γλώσσα παραμένει ζωντανή, μετεξελίσσεται και...

19/04/2017 10:10

Xρυσό βυζαντινό άγιο ποτήριο του 12ου-13ου αιώνα

Ένα χρυσό βυζαντινό άγιο ποτήριο με λατινική επιγραφή, του 12ου-13ου αιώνα, παρουσιάστηκε σήμερα από το Μουσείο της Ιεράς Μονής Κύκκου. Το ποτήριο έχει βάρος 194.39 γρ. και διαστάσεις 11,5 εκ. ύψος, 8,7 εκ. διάμετρο βάσης και 9 εκ. διάμετρο λεκανιδίου. Απαρτίζεται από...

29/09/2016 14:38

Τμήμα Αρχαιοτήτων

Φιάλη, κατασκευασμένη από ράβδους γυαλιού, λιωμένες πάνω σε σκούρα πράσινη βάση, όπως αυτές που κατασκευάζονταν στην Αίγυπτο και αποτελούν συνήθη ευρήματα σε νεκροταφεία Κοπτών, βρέθηκε στον Αρχαιολογικό Χώρο Κουρίου και πρόκειται πιθανόν για το αρχαιότερο μέχρι στιγμής παράδειγμα...

13/09/2016 19:16

Στυλιανός Λένας 1932-57

Ο Στυλιανός Λένας ήταν αγωνιστής και ήρωας της ΕΟΚΑ κατά την περίοδο της Αγγλικής αποικιοκρατίας στην Κύπρο. Γεννήθηκε στις 20 Ιουλίου του 1932 στα Χανδριά στους πρόποδες της Μαδαρής. Ήταν τέκνο του Χριστοφή και της Αθηνάς Λένα. Σε ηλικία 12 χρονών άφησε το χωριό του και πήγε να ζήσει με τον θείο του στην Λευκωσία. Στη Λευκωσία,...

07/09/2016 06:52

Τάσος Μάρκου 1936-1974

Ο Τάσος Μάρκου γεννήθηκε στη κωμόπολη Παραλιμνίου στις 18 Σεπτεμβρίου 1936. Ήταν το πρώτο παιδί του Μελή Μάρκου και της Μαρίας Ξιούρου. Λόγω των οικονομικών δυσκολιών και της φτώχιας που μάστιζε τότε τον αγροτικό πληθυσμό της Κύπρου, η οικογένεια Μάρκου μετακόμισε στην Αμμόχωστο,...

19/07/2016 07:10

Ψηφιδωτό Ρωμαϊκής Εποχής

«Μοναδικό ψηφιδωτό, που πρέπει να αναδειχθεί με το σωστό τρόπο», χαρακτήρισε σήμερα ο Υπουργός Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων Μάριος Δημητριάδης το ψηφιδωτό Ρωμαϊκής Εποχής μήκους 19 Χ 4.60 μέτρα που αναπαριστά τους Άθλους του Ηρακλή και εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια εργασιών για το αποχετευτικό σύστημα στη...

14/07/2016 16:29

Ευαγόρας Παπαχριστοφόρου 1937-57

Γεννήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 1937, στο χωριό Κάτω Αμίαντος της επαρχίας Λεμεσού. Τελείωσε το δημοτικό του χωριού του και εργαζόταν ως ηλεκτροτεχνίτης στο μεταλλείο Αμιάντου και ήταν ιδρυτικό στέλεχος της ΣΕΚ Αμιάντου. Ήταν ενεργό μέλος από τις πρώτες πολεμικές επιχειρήσεις. Συμμετείχε στην ιστορική μάχη του Πεύκου μεταξύ Κυπερούντας...

10/06/2016 10:17

Μιχαλάκης Καραολής 1933-56

Ο Μιχαλάκης Καραολής ήταν το τέταρτο παιδί του Σάββα και της Παναγιώτας Καραολή. Όταν τελείωσε το δημοτικό σχολείο Παλαιχωρίου, συνέχισε στην Αγγλική Σχολή Λευκωσίας, όπου και αποφοίτησε το 1952. Στην συνέχεια διορίστηκε κυβερνητικός υπάλληλος και εργαζόταν στο Τμήμα του Φόρου Εισοδήματος. Παράλληλα, ασχολήθηκε με τον στίβο ως...

20/05/2016 09:45

Θεοδόσης Πιερίδης

Ο Θεοδόσης Πιερίδης γεννήθηκε το 1908 στο Τσέρι, το χωριό της μητέρας του Μαρίτσας. Ο πατέρας του Φίλιππος καταγόταν από το Δάλι. Ήταν αδελφός του γνωστού βραβευμένου πεζογράφου Γεωργίου Φιλίππου-Πιερίδη. Μεγάλωσε στην Ηλιούπολη του Καΐρου, όπου και τελείωσε το Εμπορικό της Αμπετείου Σχολής και το Γαλλικό Λύκειο. Από πολύ...

03/05/2016 06:50

Γλωσσολογία

Τα λάθη που κάνουμε καθημερινά στο γραπτό και τον προφορικό λόγο είναι αμέτρητα. Η ελληνική γλώσσα είναι από τις δυσκολότερες, εξ ου και το it's all greek to me! Μια έκφραση που χρησιμοποιούμε κι εμείς αντικαθιστώντας τα greek/ελληνικά βέβαια με τα... κινέζικα όταν δεν καταλαβαίνουμε κάτι. Μερικά λοιπόν μόνο από τα πιο συνηθισμένα...

03/04/2016 08:26

Aποτελούν εξαίσια πρότυπα των διαφόρων ρευμάτων της βυζαντινής και μεταβυζαντινής ζωγραφικής, από τον 11ο μέχρι και το 19ο αιώνα.

Το 1985, αποτελεί χρονιά σταθμό για την κυπριακή πολιτιστική παράδοση μιας και 10 εκκλησίες που βρίσκονται στο Τρόοδος, εντάχθηκαν στα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ. Η σπουδαιότητα των τοιχογραφιών συνεισέφερε στο να συγκαταλεχθούν οι ναοί αυτοί στη λίστα των παγκοσμίων μνημείων...

04/02/2016 06:38

Back to Top