Παράδοση
Δερματοτεχνία

Το δέρμα είναι ένα από τα πιο παλιά υλικά που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος. Ανατρέχοντας στην ιστορία, βλέπουμε ότι η χρήση του δέρματος από τον άνθρωπο περνά από όλους τους πολιτισμούς, και αναπτύσσεται ανεξάρτητα, σύμφωνα πάντα με τις ανθρώπινες ανάγκες. Από τη Νεολιθική Εποχή ο άνθρωπος χρησιμοποιεί το δέρμα του ζώου για σκοπούς ένδυσης, για να προστατέψει τον εαυτό του από τις καιρικές αλλαγές. Μέσα από την μελέτη της ιστορίας της εποχής των σπηλαίων, από παραστάσεις σε σπηλιές βλέπουμε τον άνθρωπο ντυμένο με δέρματα ζώου.
Mέχρι το τέλος του 20ου αιώνα η βυρσοδεψία ήταν μια από τις κυριότερες βιοτεχνίες στην Κύπρο. Στα Κυπριακά βυρσοδεψεία, τα γνωστά «γναφκειά», γινόταν επεξεργασία μεγάλων ποσοτήτων ακατέργαστου δέρματος. Η τέχνη ήταν δύσκολη και οι τότε τεχνίτες κρατούσαν μυστική την τεχνική επεξεργασίας των δερμάτων. Τα δέρματα την εποχή εκείνη ήταν από τα καλύτερα όσον αφορά την ποιότητα, σε σχέση με άλλα της περιοχής. Ήταν μαλακότερα με λαμπρότερο χρώμα και καλύτερα κατεργασμένα. Ο παραδοσιακός αυτός τρόπος επεξεργασίας τους διατηρήθηκε μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα στις κοινότητες Πεδουλά, Γυαλιάς, Ψημολόφου και Αραδίππου.
Στην Κύπρο το πιο διαδεδομένο είδος από δέρμα ήταν η «βούρκα», το ποιμενό σακίδιο που γινόταν από «τομάρι» κατσίκας και το χρησιμοποιούσαν για τη μεταφορά της τροφής στους αγρούς. Η κατασκευή της συνεχίστηκε και συνεχίζεται μέχρι και σήμερα από τους λιγοστούς τεχνίτες που έχουν απομείνει στο νησί.
Από δέρμα κατσίκας ήταν κατασκευασμένες και οι ψηλές ανδρικές μπότες, οι «τσαγγαροποδίνες» με τα χοντρά καρφιά, τις «ρίζες», που έφτιαχναν οι σιδηρουργοί.
Οι επίσημες κυριακάτικες και κάπως μεταγενέστερες ποδίνες ήταν οι «βράντζιτζες» (φράγκικες) ή «σκαρπαρίσιμες».Παλιότερα φορούσαν και οι γυναίκες τις ίδιες, πιο κοντές όμως από εκείνες των αντρών.
Άλλα αντικείμενα τα οποία γίνονταν από δέρμα ήταν τα πορτοφόλια ή«τσεγκιά» τα οποία αντικατέστησαν τα ρούχενα πουγγιά. Τα έφτιαχναν από δέρμα τράγου και όχι από δέρμα κατσίκας για να μη μαζεύει με τον ιδρώτα.
Με δέρμα διακοσμούσαν και άλλα αντικείμενα όπως τα «δρεπάνια»,που χρησιμοποιούσαν για το θερισμό και τα «φασούλια» τα μικρότερα που τα χρησιμοποιούσαν για τον ίδιο σκοπό οι γυναίκες. Τα αντικείμενα αυτά είχαν ξύλινες λαβές που ήταν διακοσμημένες στην άκρη με λουριά από δέρμα και καμπανάκια.
Πιο μεγάλα «τομάρια» δέρματα χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή ασκιών που χρησίμευαν για τη μεταφορά του κρασιού.
Μερικά από τα κόσκινα επίσης είχαν δερμάτινη βάση. Οι «ταμπουτσιές», με τις ζωγραφισμένες λαϊκές παραστάσεις αποτελούσαν και μουσικό όργανο στις γαμήλιες εκδηλώσεις.
Το «σικλί» ή «κάδος» που χρησιμοποιόταν για να βγάζουν το νερό από το πηγάδι ήταν επίσης καμωμένο από δέρμα κατσίκας.
Με τη γρήγορη ανάπτυξη της βιομηχανίας άρχισαν να κατακλύζουν την αγορά βιομηχανοποιημένα προϊόντα από εισαγόμενο δέρμα και πλαστικό.
Σήμερα, η Υπηρεσία Κυπριακής Χειροτεχνίας του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού ανέλαβε την ευθύνη της αναβίωσης, διαφύλαξης και συνέχισης της παραδοσιακής δερματοτεχνίας. Στα εργαστήρια της Υπηρεσίας δημιουργούνται δερμάτινα προϊόντα βασισμένα στα παραδοσιακά με σύγχρονα και παραδοσιακά υλικά. Χρησιμοποιείται δέρμα σε συνδυασμό με χειροποίητα κυπριακά υφαντά όπως παραδοσιακές κουρελούδες καθώς επίσης και σταυροβελονιές και παραλλαγές των λευκαρίτικων κεντημάτων. Με αυτά φτιάχνονται ωραία και λειτουργικά αντικείμενα, ενώ παράλληλα, διαφυλάσσεται και συνεχίζεται η παράδοση του τόπου μας.

Πηγή:Υπηρεσία Κυπριακής Χειροτεχνίας

Send to Facebook

"1099 κυπριακές παροιμίες και φράσεις"

Η γλώσσα είναι σαν ένα βαγόνι που τρέχει στις ράγες ενός σιδηροδρόμου εδώ και αιώνες, κάνοντας σταθμούς σε διάφορα μέρη, “φορτώνοντας” δώρα πολύτιμα, όπως τοπικές διαλέκτους και γλωσσικά ιδιώματα, χωρίς να υπάρχει συγκεκριμένος γεωγραφικός ή χρονικός προορισμός, και αυτό, επειδή η γλώσσα παραμένει ζωντανή, μετεξελίσσεται και...

19/04/2017 10:10

Xρυσό βυζαντινό άγιο ποτήριο του 12ου-13ου αιώνα

Ένα χρυσό βυζαντινό άγιο ποτήριο με λατινική επιγραφή, του 12ου-13ου αιώνα, παρουσιάστηκε σήμερα από το Μουσείο της Ιεράς Μονής Κύκκου. Το ποτήριο έχει βάρος 194.39 γρ. και διαστάσεις 11,5 εκ. ύψος, 8,7 εκ. διάμετρο βάσης και 9 εκ. διάμετρο λεκανιδίου. Απαρτίζεται από...

29/09/2016 14:38

Τμήμα Αρχαιοτήτων

Φιάλη, κατασκευασμένη από ράβδους γυαλιού, λιωμένες πάνω σε σκούρα πράσινη βάση, όπως αυτές που κατασκευάζονταν στην Αίγυπτο και αποτελούν συνήθη ευρήματα σε νεκροταφεία Κοπτών, βρέθηκε στον Αρχαιολογικό Χώρο Κουρίου και πρόκειται πιθανόν για το αρχαιότερο μέχρι στιγμής παράδειγμα...

13/09/2016 19:16

Στυλιανός Λένας 1932-57

Ο Στυλιανός Λένας ήταν αγωνιστής και ήρωας της ΕΟΚΑ κατά την περίοδο της Αγγλικής αποικιοκρατίας στην Κύπρο. Γεννήθηκε στις 20 Ιουλίου του 1932 στα Χανδριά στους πρόποδες της Μαδαρής. Ήταν τέκνο του Χριστοφή και της Αθηνάς Λένα. Σε ηλικία 12 χρονών άφησε το χωριό του και πήγε να ζήσει με τον θείο του στην Λευκωσία. Στη Λευκωσία,...

07/09/2016 06:52

Τάσος Μάρκου 1936-1974

Ο Τάσος Μάρκου γεννήθηκε στη κωμόπολη Παραλιμνίου στις 18 Σεπτεμβρίου 1936. Ήταν το πρώτο παιδί του Μελή Μάρκου και της Μαρίας Ξιούρου. Λόγω των οικονομικών δυσκολιών και της φτώχιας που μάστιζε τότε τον αγροτικό πληθυσμό της Κύπρου, η οικογένεια Μάρκου μετακόμισε στην Αμμόχωστο,...

19/07/2016 07:10

Ψηφιδωτό Ρωμαϊκής Εποχής

«Μοναδικό ψηφιδωτό, που πρέπει να αναδειχθεί με το σωστό τρόπο», χαρακτήρισε σήμερα ο Υπουργός Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων Μάριος Δημητριάδης το ψηφιδωτό Ρωμαϊκής Εποχής μήκους 19 Χ 4.60 μέτρα που αναπαριστά τους Άθλους του Ηρακλή και εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια εργασιών για το αποχετευτικό σύστημα στη...

14/07/2016 16:29

Ευαγόρας Παπαχριστοφόρου 1937-57

Γεννήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 1937, στο χωριό Κάτω Αμίαντος της επαρχίας Λεμεσού. Τελείωσε το δημοτικό του χωριού του και εργαζόταν ως ηλεκτροτεχνίτης στο μεταλλείο Αμιάντου και ήταν ιδρυτικό στέλεχος της ΣΕΚ Αμιάντου. Ήταν ενεργό μέλος από τις πρώτες πολεμικές επιχειρήσεις. Συμμετείχε στην ιστορική μάχη του Πεύκου μεταξύ Κυπερούντας...

10/06/2016 10:17

Μιχαλάκης Καραολής 1933-56

Ο Μιχαλάκης Καραολής ήταν το τέταρτο παιδί του Σάββα και της Παναγιώτας Καραολή. Όταν τελείωσε το δημοτικό σχολείο Παλαιχωρίου, συνέχισε στην Αγγλική Σχολή Λευκωσίας, όπου και αποφοίτησε το 1952. Στην συνέχεια διορίστηκε κυβερνητικός υπάλληλος και εργαζόταν στο Τμήμα του Φόρου Εισοδήματος. Παράλληλα, ασχολήθηκε με τον στίβο ως...

20/05/2016 09:45

Θεοδόσης Πιερίδης

Ο Θεοδόσης Πιερίδης γεννήθηκε το 1908 στο Τσέρι, το χωριό της μητέρας του Μαρίτσας. Ο πατέρας του Φίλιππος καταγόταν από το Δάλι. Ήταν αδελφός του γνωστού βραβευμένου πεζογράφου Γεωργίου Φιλίππου-Πιερίδη. Μεγάλωσε στην Ηλιούπολη του Καΐρου, όπου και τελείωσε το Εμπορικό της Αμπετείου Σχολής και το Γαλλικό Λύκειο. Από πολύ...

03/05/2016 06:50

Γλωσσολογία

Τα λάθη που κάνουμε καθημερινά στο γραπτό και τον προφορικό λόγο είναι αμέτρητα. Η ελληνική γλώσσα είναι από τις δυσκολότερες, εξ ου και το it's all greek to me! Μια έκφραση που χρησιμοποιούμε κι εμείς αντικαθιστώντας τα greek/ελληνικά βέβαια με τα... κινέζικα όταν δεν καταλαβαίνουμε κάτι. Μερικά λοιπόν μόνο από τα πιο συνηθισμένα...

03/04/2016 08:26

Aποτελούν εξαίσια πρότυπα των διαφόρων ρευμάτων της βυζαντινής και μεταβυζαντινής ζωγραφικής, από τον 11ο μέχρι και το 19ο αιώνα.

Το 1985, αποτελεί χρονιά σταθμό για την κυπριακή πολιτιστική παράδοση μιας και 10 εκκλησίες που βρίσκονται στο Τρόοδος, εντάχθηκαν στα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ. Η σπουδαιότητα των τοιχογραφιών συνεισέφερε στο να συγκαταλεχθούν οι ναοί αυτοί στη λίστα των παγκοσμίων μνημείων...

04/02/2016 06:38

Ιωνάς Νικολάου 1937-56

Ο Ιωνάς Νικολάου ήταν απόφοιτος του δημοτικού σχολείου Γερίου και του Παγκυπρίου Γυμνασίου και εργαζόταν ως σχεδιαστής στον Οίκο Ιωάννου και Παρασκευαΐδη στο Ακρωτήρι και στη Λευκωσία. Είχε κλίση στη ζωγραφική, με ιδιαίτερη προτίμηση την προσωπογραφία. Αναμείχθηκε στον αγώνα της ΕΟΚΑ, όταν ήταν ακόμα μαθητής του...

28/01/2016 06:45

Back to Top