Δρ. Ανδρέα Χατζηττοφή
Παγκόσμια ημέρας ψυχικής υγείας

Με την ευκαιρία της παγκόσμια ημέρας ψυχικής υγείας (10 Οκτωβρίου), θα ήθελα να θίξω το θέμα του στίγματος το οποίο χαρακτηρίζει τις ψυχικές παθήσεις και γενικότερα τη Ψυχιατρική.

Οι ψυχικές παθήσεις είναι πολύ συχνές στο γενικό πληθυσμό, με την κατάθλιψη να έχει προεξέχουσα θέση μαζί με τις αγχώδεις διαταραχές και τις εξαρτήσεις. Με έναν στους τέσσερις ανθρώπους να πάσχει από κάποια ψυχική νόσο κατά τη διάρκεια της ζωής του οι ψυχικές νόσοι έχουν τεράστιο οικονομικό αλλά και κοινωνικό κόστος.

Η κατάθλιψη αποτελεί την πρώτη αιτία αναπηρίας στον κόσμο, ενώ ακολουθούν ο καρκίνος και οι καρδιοπάθειες. Η κατά κεφαλήν επένδυση στη ψυχική υγεία είναι ελάχιστη, με μέσο κόστος τα 3 δολάρια. Αυτή η τεράστια διαφορά ανάμεσα στις ανάγκες και στους διαθέσιμους πόρους εντείνει τα προβλήματα.

Αλλά εκτός και από τα συμπτώματα της νόσου, οι ψυχικά ασθενείς αντιμετωπίζουν μια σειρά από ανισότητες σε διάφορους τομείς της ζωής, από την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, την κοινωνική πρόνοια, τη συμμετοχή στα κοινά αλλά και την εργασία. Ειδικά για την εργασία, είναι γνωστό ότι η μακροχρόνια ανεργία άλλα και το έντονο εργασιακό στρες αποτελούν παράγοντες κινδύνου για ψυχικές παθήσεις, ενώ τα άτομα τα οποία ήδη νοσούν πρέπει να λαμβάνουν την απαραίτητη στήριξη στο εργασιακό τους περιβάλλον και όχι να αντιμετωπίζονται με προκατάληψη και διακρίσεις.

Αυτό ακριβώς το στίγμα για τις ψυχικές νόσους δυσχεραίνει και την απαραίτητη εφαρμογή προγραμμάτων για τη ψυχική υγεία. Αλλά πως λειτουργεί το στίγμα;

Πρώτον, οι άνθρωποι ξεχωρίζουν και κατηγοριοποιούν τους άλλους με βάση ένα χαρακτηριστικό: σε αυτή την περίπτωση ψυχική νόσος.

Δεύτερο, το χαρακτηριστικό αυτό συνδέεται με ανεπιθύμητες ιδιότητες και στερεότυπα π.χ βίαιη συμπεριφορά.

Τρίτο, γίνεται σαφής διαχωρισμός αυτής της ομάδας, με συστηματική υποτίμηση και διακρίσεις σε τομείς όπως η εκπαίδευση, υγεία, εργασία και κοινωνική θέση. Οι εν λόγω διακρίσεις, οδηγούν τελικά σε κοινωνικό αποκλεισμό και επιδείνωση της ίδιας της ψυχικής νόσου.

Μερικά παραδείγματα είναι η χαμηλότερης ποιότητας ιατρική φροντίδα στους ψυχικά ασθενείς λόγω δύσκολης πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας, αλλά και λανθασμένων αντιλήψεων ακόμα και από το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό. Ακόμα, η αντίληψη ότι όλοι οι ψυχικά ασθενείς είναι βίαιοι και επικίνδυνοι, εξ ου και η έκφραση ¨σχιζοφρενής δολοφόνος¨. Ποιος θα ήθελε ένα ξενώνα αποκατάστασης σχιζοφρενών στη γειτονία του; Και πώς θα λειτουργούσε και θα κατόρθωνε να ενσωματώσει τους ασθενείς στο κοινωνικό σύνολο αν κανένας δεν το ήθελε κοντά του;

Υπάρχει όμως και το στίγμα προς τον ίδιο τον εαυτό. Οι ίδιοι οι ασθενείς δεν αποδέχονται τη νόσο, αισθάνονται άσχημα για το ρόλο που τους δίνει η κοινωνία και αδυνατούν να ενταχθούν π.χ στο εργασιακό περιβάλλον ή να λάβουν τη φαρμακευτική τους αγωγή. Η αντίληψη ότι ¨όποιος λαμβάνει ψυχοφάρμακα ή επισκέπτεται ψυχίατρο είναι τρελός¨ οδηγεί πολύ συχνά στην καθυστέρηση της διάγνωσης και της θεραπείας αλλά και στην απόκρυψη της νόσου από το οικογενειακό περιβάλλον στερώντας από τον ασθενή την στήριξη την οποία έχει απόλυτη ανάγκη.

Σκεφτείτε ένα καρκινοπαθή να μην το αναφέρει σε κανένα, να ντρέπεται ότι θα τον χαρακτηρίσουν αδύναμο, τρελό, ότι αυτός ευθύνεται για το πρόβλημα ή ότι ¨μπορεί να το ξεπεράσει με θετική σκέψη¨. Πριν λίγες ημέρες ήταν η πορεία για τον καρκίνο του μαστού με πλήθος ασθενών, φίλων και υποστηρικτών. Πότε έγινε κάτι αντίστοιχο για τη σχιζοφρένεια από την οποία πάσχει το 1% του πληθυσμού; Όταν οι περισσότεροι ασθενείς και συγγενείς λόγω του στίγματος ντρέπονται, αποφεύγουν τα κοινά και δεν μπορούν να επηρεάσουν τα κέντρα αποφάσεων.

Κλείνοντας, σημειώνεται ότι το θέμα του στίγματος στη ψυχιατρική είναι παγκόσμιο και δύσκολα αντιμετωπίζεται αν και έχουν δοκιμαστεί πληθώρα παρεμβάσεων. Χρήζουν συντονισμένες προσπάθειες από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς όπως είναι οι ομάδες πολιτών, οι σύνδεσμοι ασθενών, οι κρατικές υπηρεσίες, τα ακαδημαϊκά ιδρύματα και ο ιδιωτικός τομέας για την πολύπλευρη, ουσιαστικότερη και αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος.

Δρ. Ανδρέας Χατζηττοφής
M.D., Ph.D., Ψυχίατρος
Επισκέπτης Λέκτορας Ψυχιατρικής
Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Κύπρου

Send to Facebook

Ελίζας Στασοπούλου

Το Χρηματιστήριο ξεκίνησε τη λειτουργία του στην Κύπρο από το 1996. Μέσα από την πάροδο των ετών, καταγράφηκαν πολλές εξελίξεις, θετικές και αρνητικές για τις επιχειρήσεις και την Κυπριακή Οικονομία καθώς και θεσμικές εξελίξεις στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ταυτόχρονα έθεσαν τα θεμέλια για διαφοροποίηση Νόμων, Κανονισμών,...

15/12/2017 08:33

Νίκος Ιωάννου

Με μια εντυπωσιακή κίνηση το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας (Κ.Κ.Κ) διοργάνωσε πρόσφατα τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πολιτικών κόμματων που έγινε ποτέ, με την παρουσία σχεδόν 300 κομμάτων από 160 χώρες της υφηλίου. Η σύναξη πραγματοποιήθηκε λίγες μόνο μέρες μετά το 19ο Συνέδριο του Κ.Κ.Κ. δίνοντας έτσι μεγαλύτερη σημασία στο γεγονός. Είναι...

13/12/2017 13:02

Σοφοκλής Μούσουλος

Στις 1 Δεκεμβρίου 2017, πριν λίγες μέρες, η Κύπρος υπέγραψε συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο για την αγορά Κυπριακής γης (κοντά στο Ζύγι) που βρισκόταν στην κυριότητα του Ην. Βασιλείου έναντι του ποσού των € 8,6 εκ. Τη συμφωνία αυτή υπέγραψαν εκ μέρους των αγοραστών ο κ. Μάριος Δημητριάδης, Υπουργός Μεταφορών του κ. Αναστασιάδη και...

05/12/2017 09:27

Φάνη Φιλοθέου

«Μην απαξιώνετε την πολιτικήν διότι θα υποστείτε την μέγιστην τιμωρίαν να καταλήξετε να σας κυβερνούν κατώτεροι σας», Πλάτων. Κύπρος 2017! Τίποτα δεν είναι πιο κατατοπιστικό για να περιγράψει κανείς τη σημερινή κυπριακή πραγματικότητα. Τα σλόγκαν «όλοι είναι το ίδιο», «δεν ασχολούμαι με πολιτικά», «δεν με ενδιαφέρει, ας...

04/12/2017 13:10

Νάταλη Περικλέους και Άννα Δράκου

Το σκεπτικό πίσω από το Movember CyprusΗ εκστρατεία Movember Cyprus εγκαθιδρύθηκε στην Κύπρο το 2013, παρόλο που η ιδέα ξεκίνησε στην Αυστραλία το 2003 από μία παρέα νέων που ήθελαν να επαναφέρουν το παλιό στυλ των ανδρών με μουστάκι, μέχρι που αποφάσισαν να το κάνουν για καλό σκοπό. Η ιδέα στην Κύπρο είχε ξεκινήσει από την λέσχη...

28/11/2017 14:30

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Οι πρόσφατες εξελίξεις σε σχέση με τα ενεργειακά ζητήματα της Κυπριακής Δημοκρατίας επιβεβαιώνουν την ορθή πολιτική που ακολουθεί η Κυβέρνηση όσον αφορά στην προώθηση και αναβάθμιση του γεωπολιτικού ρόλου της χώρας μας. Οι τριμερείς συνεργασίες που έχουν συναφθεί μεταξύ Κύπρου – Ελλάδας – Ισραήλ και Κύπρου – Ελλάδας –...

28/11/2017 13:06

Λευτέρης Χριστοφόρου

Πιστεύω, ότι στη πολιτική αλλά και σε κάθε έκφανση της ζωής, το αποτέλεσμα είναι που μετρά και όχι τα κενού περιεχομένου συνθήματα και φωνασκίες. Άλλωστε αποτελεί αξίωμα ότι τα έργα είναι ικανότερα των λόγων. Μέσα στη δίνη της προεκλογικής κυριαρχούν οι μεγαλοστομίες, οι γενικολογίες, οι απεραντολογίες των θα και η ισοπέδωση...

24/11/2017 08:24

Δέσπω Φάττα-Κάσινου

Η επαναχρησιμοποίηση των επεξεργασμένων αστικών λυμάτων, λόγω του έντονου και συνεχούς προβλήματος λειψυδρίας που αντιμετωπίζουν ολοένα και περισσότερες χώρες, θεωρείται σήμερα παγκοσμίως ως κρίσιμη συνιστώσα της αειφόρου διαχείρισης των υδάτινων πόρων και των υδατικών ισοζυγίων. Η πρακτική της επαναχρησιμοποίησης συνοδεύεται...

24/11/2017 06:39

Στέφανος Στεφάνου

Μια αναφορά του Προέδρου της ΕΔΕΚ κ. Σιζόπουλου άνοιξε ξανά το θέμα της βάσης λύσης του Κυπριακού. Είπε ο κ. Σιζόπουλος ότι η διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία (ΔΔΟ) αποτελεί τη χειρότερη μορφή διχοτόμησης. Και σ’ αυτό, πρόσθεσε, συμφωνεί ο κ. Νικόλας Παπαδόπουλος. Συμφωνεί ή όχι ο κ. Παπαδόπουλος δεν βγήκε να το ξεδιαλύνει. Κρύβεται,...

21/11/2017 10:28

Χρυσόστομος Μωυσέως

Είναι θλιβερό και την ίδια ώρα εξοργιστικό να παρακολουθεί κανείς την κατρακύλα στην οποία οδηγείται ο δημόσιος διάλογος για το κυπριακό από το επιτελείο Ν. Παπαδόπουλου. Δύσκολα μπορεί να διανοηθεί κανείς το πόση σκοπιμότητα χρειάζεται για να επιμένει σε τέτοιο βαθμό στην επανάληψη ψεμάτων, κάλπικων κινδυνολογιών, κενών συνθηματολογιών...

20/11/2017 09:08

Λευτέρης Χριστοφόρου

Καθημερινά διεξάγονται συζητήσεις και από κάποιους επιχειρείται προεκλογική ένταση και σύγχυση, με αποτέλεσμα ο Κύπριος Πολίτης να μην αποκομίζει πάντοτε την ορθή και αντικειμενική εικόνα. Οφείλουμε λοιπόν να παρουσιάσουμε τις Απλές Αλήθειες στο λαό, οι οποίες είναι αδιαμφισβήτητες και είναι απτές και κατανοητές για τον...

16/11/2017 12:59

Ελένης Φτιάκα

Ασπάζεστε αυτή την άποψη; Εγώ ποτέ μου δεν την ασπάστηκα! Γιατί αν την ασπαζόμουν, θα έπρεπε να συμφωνήσω ότι μπορεί κανείς να είναι αδίστακτος στο κυνήγι του στόχου του, μπορεί να δημιουργήσει πτώματα, να πατήσει επί αυτών των πτωμάτων, παράπλευρες απώλειες τα λένε τώρα, να κάνει ‘ότι θέλει και όπως θέλει, και μετά να έρθει και...

16/11/2017 06:38

Back to Top