Νίκος Α. Ρολάνδης
Δύο ευχές, ένας λαός που παραπαίει και ένα θολό μέλλον

Στις 28 Ιανουαρίου 1956 προτάθηκε στον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο από τους Άγγλους, μέσω του Υπουργού Αποικιών Alan Lennox-Βoyd, το Σχέδιο Harding που προνοούσε αυτοδιάθεση σε 10 χρόνια, με ελάχιστη εμπλοκή των τουρκοκυπρίων. Ήταν μια μοναδική ευκαιρία για την Κύπρο. Ο Μακάριος όμως ήθελε να το βελτιώσει περαιτέρω, το απέρριψε. Ο Lennox-Βoyd τότε σηκώθηκε και του είπε ψυχρά. «Είθε ο Θεός να σώσει τον λαό σου».

Εξήντα ένα χρόνια μετά, τις πρωινές ώρες της 7ης Ιουλίου 2017, αφού η Κύπρος πέρασε εν τω μεταξύ μέσα από «πυρ και σίδηρο», μέσα από περιπέτειες, πραξικόπημα, εισβολή και τουρκική κατοχή, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Antonio Guterres, στο Crans Montana της Ελβετίας, μετά την κατάρρευση του διαλόγου, ευχήθηκε στους ηγέτες Αναστασιάδη και Akinci «Καλή τύχη σε όλους τους Κυπρίους στον βορρά και στον νότο».

Δυό ευχές λοιπόν. Και οι δυό προς τους κυπρίους. Μόνο που στη δεύτερη ευχή υπάρχει ο «βορράς» και ο «νότος», που δεν υπήρχε στην πρώτη ευχή. Ο απολογισμός για το τι συνέβη για να προστεθεί ο «βορράς» και ο «νότος» στην ευχή αποτελεί μια θλιβερή ιστορία των ελλήνων και των τούρκων της Κύπρου που συνεχώς κυνηγούσαν το καλύτερο για τον εαυτό τους, αλλά τελικά πετύχαιναν το χειρότερο. Μέχρι που κύλησαν στον πάτο «στου κακού τη σκάλα» όπως λέει και ο ποιητής Κωστής Παλαμάς.

Πολλοί Κύπριοι διερωτώνται που ευρισκόμαστε σήμερα. Σε ποιο γιαλό αρμενίζουμε. Μπορεί άραγε να επιχειρηθεί ξανά διάλογος για επανένωση; Και αν επιχειρηθεί που θα καταλήξει; Ποια λύση θα δοθεί στα θέματα ασφάλειας, του τουρκικού στρατού, των εγγυήσεων, των εδαφικών αναπροσαρμογών (Μόρφου), των περιουσιών, των εποίκων, της εκ περιτροπής προεδρίας, των μεγάλων και μικρών βέτο των τουρκοκυπρίων, των τεσσάρων ελευθεριών για τούρκους πολίτες, της παρθενογένεσης και σε αρκετά άλλα θέματα;

Ίσως καταβληθεί ακόμα μια προσπάθεια, μετά τις προεδρικές εκλογές, γιατί ο,τι γίνει πριν θα προσκρούσει στις πολλές φιλοδοξίες για την προεδρική καρέκλα. Φυσικά το ερώτημα παραμένει: Λύονται εθνικά θέματα μετά από μισόν αιώνα; Τότε που το τρένο της λύσης ήταν στον σταθμό μας δεν ανεβήκαμε, γιατί κάποιοι δεν ήθελαν να ανεβούμε. Τώρα τρέχουμε αλαφιασμένοι ξοπίσω του….

Τι θα γίνει όμως αν τελικά η ομοσπονδιακή λύση αποδειχθεί ανέφικτη; Ποια θα είναι η μοίρα αυτού του όμορφου νησιού; Πως θα αντιδράσουν και πως θα κινηθούν οι σημαντικοί παίκτες;

• Η Τουρκία: Η άποψη μου ήταν και είναι πως μετά τις Συμφωνίες του 1960 (τουρκικός στρατός στην Κύπρο και εγγυήσεις) και ιδίως μετά τον πόλεμο που κέρδισε το 1974, η Τουρκία, είτε ομοσπονδία έχουμε είτε άλλη λύση, θα επιμένει και θα έχει ρόλο στην Κύπρο. Λόγω των δικών μας αμαρτιών και πελώριων λαθών της περιόδου 1960-1974 με αποκορύφωμα το πραξικόπημα, η Τουρκία κατόρθωσε να αιτιολογήσει τις δικές της αμαρτίες και κανείς δεν την καταδίκασε για το 1974.

• Η Ελλάδα θέλει να βοηθήσει, αλλά τα τελευταία 60 χρόνια δεν τα καταφέρνει αποτελεσματικά. Κατά καιρούς μας έδωσε καλές συμβουλές, σε άλλες περιπτώσεις όμως μας καθοδήγησε ή επενέβη λανθασμένα. Το πραξικόπημα του 1974 είναι επίσης χρεωμένο στην Ελλάδα. Στο ακραίο σημείο της Ανατολικής Μεσογείου που βρίσκεται η Κύπρος η Ελλάδα διαθέτει κάποια, όχι μεγάλη, πολιτική επιρροή. Δεν είναι εύκολο όμως να προσφέρει αποτελεσματική στρατιωτική κάλυψη.

• Για το Ισραήλ και τις αραβικές χώρες θα πω δυο λόγια: Καμιά χώρα, όσο φιλική και αν είναι, δεν είναι διατεθειμένη να θυσιάσει τα δικά της παιδιά εις όφελος μιας άλλης χώρας. Ούτε μπορεί να αιτιολογήσει στους πολίτες της μια τέτοια θυσία. Εκτός αν εξυπηρετούνται ουσιώδη εθνικά συμφέροντα.

• Η Ευρώπη μπορεί να προσφέρει κάποια θεσμική κάλυψη αλλά η αποτελεσματική εμπλοκή της είναι αμφίβολη. Άλλωστε με πολλές αποφάσεις η Ευρώπη απέδειξε πως η Τουρκία και τα συναφή συμφέροντα είναι πρωταρχικής σημασίας για την ίδια. Να σημειωθεί επίσης πως η Κύπρος μπορεί να ανακόψει με βέτο την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρώπη. Είναι ένα σημαντικό όπλο, εφόσον η Τουρκία θα επιθυμεί την ένταξη αυτή.

• Οι βρετανοί θα είναι οι αριστοτέχνες του παρασκηνίου. Θα εποπτεύουν, θα παρακολουθούν και θα προωθούν τους στόχους τους, με επίκεντρο τις στρατιωτικές βάσεις τους και τα ευρύτερα συμφέροντα τους στην περιοχή.

• Και η Κύπρος; Το νησί με την ιστορία και τον πολιτισμό των 10.000 χρόνων; Που πρόσφατα απέκτησε πιθανή προίκα δισεκατομμυρίων δολαρίων λόγω του φυσικού αερίου; (που μπορεί να αποδειχθεί ευλογία ή κατάρα). Τι θα γίνει με την πατρίδα;

Παραθέτω πιο κάτω, ωμά και ρεαλιστικά, όλα τα ενδεχόμενα, αν οι τελευταίες προσπάθειες για επανένωση αποτύχουν. Τι θα γίνει όταν περάσει κάποιο χρονικό διάστημα, μια που ο πόλεμος για ελευθερία έχει αποκλεισθεί γιατί σαφώς θα οδηγήσει σε καταστροφή και οι δήθεν διαφωτίσεις της διεθνούς κοινότητας ισοδυναμούν, από πρακτικής πλευράς, με ένα μεγάλο μηδενικό;

1ο Ενδεχόμενο: Διχοτόμηση και έντονες προσπάθειες αναγνώρισης. Η Άγκυρα θα φουλάρει τις πολιτικές και διπλωματικές μηχανές της προς την κατεύθυνση αυτή. Η προσπάθεια θα είναι η Κύπρος να διχοτομηθεί και να δημιουργηθεί νέο αναγνωρισμένο κράτος στη σημερινή γραμμή κατοχής. Θα γίνουν πρόσθετες μεγάλες τουρκικές και άλλες επενδύσεις και θα ανοικοδομηθεί η Αμμόχωστος. Η Τουρκία θα είναι ο «Μεγάλος Αδελφός». Πιστεύω πως σε τέτοια περίπτωση η Άγκυρα θα διεκδικήσει, ίσως και με στρατιωτικά μέσα, ένα μεγάλο μερίδιο των υδρογονανθράκων.
Οι ελληνοκύπριοι ασφαλώς θα αντιδράσουμε έντονα με όλους τους τρόπους, με την βοήθεια της Ελλάδας και άλλων χωρών για να αποτρέψουμε την οριστική διχοτόμηση, που θα έχει σαν συνέπεια τουρκική πολιτική, στρατιωτική και οικονομική ηγεμονία στο 37% της Κύπρου. Το αποτέλεσμα δεν μπορεί να προβλεφθεί.

2ο Ενδεχόμενο: Προσάρτηση των κατεχομένων εδαφών από την Τουρκία (37% του κυπριακού εδάφους). Η Τουρκία προσάρτησε το 1939 την επαρχία της Αλεξανδρέττας (Iskenderun) η οποία ανήκε στην Συρία. Στην περιοχή μας έγιναν και άλλες προσαρτήσεις τα τελευταία χρόνια: Υψώματα Γκολάν της Συρίας και Δυτική όχθη της Ιορδανίας (από το Ισραήλ), Κριμαία της Ουκρανίας (από την Ρωσική Ομοσπονδία). Η Τουρκία έχει δώσει πολλά δείγματα γραφής προς αυτή την κατεύθυνση τα τελευταία χρόνια. Σε τέτοια περίπτωση ολόκληρη η κατεχόμενη περιοχή της Κύπρου θα ενσωματωθεί στον τουρκικό κορμό και θα καταστεί επαρχία της Τουρκίας, ίσως με ειδικό καθεστώς. Θα υπάρξει επίσης διεκδίκηση υδρογονανθράκων.

3ο Ενδεχόμενο: Συμφωνημένο βελούδινο διαζύγιο Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, με επιστροφή εδαφών προς τους ελληνοκυπρίους. Σε τέτοια περίπτωση θα συμφωνηθεί η ύπαρξη δύο κρατών στην νήσο Κύπρο και θα κατανεμηθούν και τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων. Μια τέτοια λύση θα έχει ασφαλώς μεγάλες αντιδράσεις και ίσως συγκρούσεις στην ελληνοκυπριακή πλευρά, γιατί με ελληνική υπογραφή θα μοιρασθεί η Κύπρος στα δυό.

4ο Ενδεχόμενο: Το ενδεχόμενο αυτό μπορεί μια μέρα να υπάρξει αν δεν προσέξουμε, έστω και αν καταλήξουμε αρχικά σε ένα από τα άλλα ενδεχόμενα. Είναι εφιαλτικό. Είναι απίθανο αλλά όχι αδύνατο, γιατί η Τουρκία απεδείχθη πως είναι μια αυθαίρετη, απρόβλεπτη και επικίνδυνη χώρα. Είναι η πιθανή πρόθεση της Τουρκίας να καταλάβει ολόκληρη την Κύπρο σε βάθος χρόνου, χρησιμοποιώντας την ισχυρή πολεμική μηχανή της. Ένα τέτοιο απαίσιο ενδεχόμενο θα έχει σαν πιθανές συνέπειες ελληνοτουρκικό πόλεμο, κατάρρευση της Νοτιανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, κλυδωνισμό στην Ευρώπη, αντίδραση του Ισραήλ και άλλων χωρών. Χρειάζεται όμως προσοχή. Αυτό που έκανε η Τουρκία το 1974 ήταν επίσης απόλυτα απαράδεκτο. Και όμως, εκμεταλλευόμενη τις συγκυρίες και τα λάθη μας, όπως και την αδυναμία του Ελληνισμού την εποχή εκείνη, το έκανε.

Οι δυό ευχές, του Alan Lennox-Boyd και του Guterres επιπλέουν για την ώρα στα γαλανά νερά της Κύπρου . Εύχομαι ο Θεός της Κύπρου αλλά και οι δικές μας σοφές αποφάσεις (συν Αθηνά και χείρα κίνει) να οδηγήσουν στην ειρήνη και στην ευημερία και να αποτρέψουν κάθε κακό.

 

Νίκος Α. Ρολάνδης
Υπουργός Εξωτερικών 1978-1983
Υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού 1998-2003
Βουλευτής 1991-1996
Πρόεδρος του Κόμματος των Φιλελευθέρων 1986-1998
Αντιπρόεδρος της Διεθνούς των Φιλελευθέρων 1994-1998

Send to Facebook

Νίκου Α. Ρολάνδη

Η Συνθήκη Εγγυήσεως και η Συνθήκη Συμμαχίας υπεγράφησαν στις 16 Αυγούστου 1960, μαζί με τη Συνθήκη Εγκαθιδρύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σύμφωνα με το Άρθρο 181 του Συντάγματος οι δύο Συνθήκες «κέκτηνται συνταγματικήν ισχύν», ενώ το Άρθρο 182 του Συντάγματος τις καθιστά θεμελιώδη άρθρα του Συντάγματος, τα οποία «δεν δύνανται καθ’...

19/10/2017 08:48

Δρ. Ανδρέα Χατζηττοφή

Με την ευκαιρία της παγκόσμια ημέρας ψυχικής υγείας (10 Οκτωβρίου), θα ήθελα να θίξω το θέμα του στίγματος το οποίο χαρακτηρίζει τις ψυχικές παθήσεις και γενικότερα τη Ψυχιατρική. Οι ψυχικές παθήσεις είναι πολύ συχνές στο γενικό πληθυσμό, με την κατάθλιψη να έχει προεξέχουσα θέση μαζί με τις αγχώδεις διαταραχές και τις εξαρτήσεις....

12/10/2017 09:31

Χρίστος Βαλιαντής

Την κρίση όλοι την έχουμε βιώσει και γνωρίζουμε πολύ καλά τι σημαίνει. Άλλοι λιγότερο και άλλοι περισσότερο, αλλά πιστέψτε με, κοντά στην ουσιαστική κρίση της λέξης «αξία» και όλων των λέξεων που παράγονται από αυτή, η οικονομική κρίση φαντάζει να μην έχει την προσδιδόμενη μέχρι τώρα σημασία. Η κρίση των λέξεων «αξία», «άξιος»...

10/10/2017 06:38

Νεοκλή Συλικιώτη

Τους τελευταίους μήνες η κυβέρνηση Αναστασιάδη-ΔΗΣΥ προσπαθεί να πείσει πως πέτυχε σημαντικές ενεργειακές συμφωνίες και πως έγιναν σημαντικά βήματα για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων στην κυπριακή ΑΟΖ. Σήμερα πανηγυρίζει γιατί προσλαμβάνει συμβούλους με στόχο να διαμορφώσει τις προϋποθέσεις έλευσης υγροποιημένου φ.α....

09/10/2017 19:01

Λευτέρης Χριστοφόρου

Ως γνωστόν, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας θα εξαγγείλει την υποψηφιότητα του για Επανεκλογή στη Διακυβέρνηση της πατρίδας μας, στις 14 Οκτωβρίου. Με την αναμενόμενη εξαγγελία Επανεκλογής οφείλω να καταγράψω και να τονίσω με Ρεαλισμό και Επιχειρήματα γιατί αποτελεί αναγκαιότητα για το τόπο η υποψηφιότητα και η επανεκλογή...

05/10/2017 12:57

Χρίστος Χριστόφιας

Παρακολουθούσα τις ανευρέσεις οστών αγνοουμένων, ελληνοκυπρίων και τουρκοκυπρίων, τα τελευταία χρόνια και περνούσαν μπροστά μου ως μια ακόμα είδηση. Κάθε φορά όμως, επερνούσεν από το νου μου το... ας όψονται οι αίτιοι! Κάθε φορά που έβλεπα και ένα ρεπορτάζ από κηδεία αγνοούμενου και ακούγοντας το «έπεσε υπέρ πίστεως και πατρίδος»,...

02/10/2017 10:48

Ισίδωρος Καρδερίνης

Οι εκλογές της 24ης Σεπτεμβρίου 2017 στη Γερμανία, λόγω του ειδικού πολιτικού, οικονομικού και ιστορικού βάρους που διαθέτει η χώρα, βρέθηκαν χωρίς αμφιβολία στο επίκεντρο του διεθνούς και ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Τα αποτελέσματά τους χαρακτηρίστηκαν δε από τη νίκη, έστω και με μειωμένα ποσοστά -33%, ενώ στις ομοσπονδιακές εκλογές...

27/09/2017 00:08

Σοφοκλής Μούσουλος

Πρέπει να βρεθεί αμέσως λύση, λένε, για να υπάρξει επανένωση της πατρίδας μας. Και με την επανένωση εννοούν να δημιουργηθεί πάνω στα χώματα της πατρίδας μας ένα τούρκικο κρατίδιο υπογράφοντας με τον πιο επίσημο τρόπο ότι μέρος της πατρίδας θα ανήκει σ’αυτό το τούρκικο κρατίδιο, ενώ το ελεύθερο κομάτι θα ελέγχεται κι’ αυτό από...

14/09/2017 11:03

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Η ανακοίνωση των προκαταρκτικών αποτελεσμάτων της διερευνητικής γεώτρησης στον στόχο «Ονησίφορος Δυτικά 1» ήταν εν πολλοίς αναμενόμενη. Από την αρχή του προγράμματος της γεώτρησης, γνωρίζαμε ότι το προς αναζήτηση δυναμικό του ταμιευτήρα στον στόχο εκείνο θα κυμαινόταν σε χαμηλά επίπεδα (ακόμη και πιο χαμηλά από το κοίτασμα...

12/09/2017 07:59

Ισίδωρος Καρδερίνης

Η εκλογή του ευρωπαϊστή Μακρόν στην προεδρία της Γαλλίας, ο οποίος αποτελεί αυθεντικό τέκνο του τραπεζικού συστήματος και των δυνάμεων της παγκοσμιοποίησης, απέτρεψε αφενός την αυτόματη ενεργοποίηση των διαδικασιών αποσύνθεσης της υπό γερμανικό έλεγχο Ευρωπαϊκής Ένωσης και δημιούργησε αφετέρου μια απίστευτη αυταπάτη στους...

10/09/2017 16:23

Ανδρέας Παπαχαραλάμπους

Νιώθω ιδιαίτερα έντονη την ανάγκη να εκφράσω τη δική μου χαρά, καθώς και του Δημοτικού Συμβουλίου Στροβόλου, για την επιτυχή έκβαση του πολυσυζητημένου θέματος της οδού Τσερίου. Στη συνάντηση που είχαμε με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τους αρμόδιους Υπουργούς την Παρασκευή, 1η Σεπτεμβρίου 2017 αναπτύξαμε τις πάγιες θέσεις...

08/09/2017 12:23

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Η κρίση στην κορεατική χερσόνησο αποτελεί, ίσως, την χειρότερη κρίση στην ευρύτερη περιοχή τα τελευταία χρόνια. Η νέα πυρηνική δοκιμή του καθεστώτος της Πιονγιάνκ αποτελεί σαφή ένδειξη της πολεμικής διελκυνστίνδας που τεκταίνεται στην περιοχή, ενώ η κατάσταση εκτραχύνεται με πληροφορίες για νέες δοκιμές διηπειρωτικών βαλλιστικών...

05/09/2017 13:01

Back to Top