Νίκος Α. Ρολάνδης
Δύο ευχές, ένας λαός που παραπαίει και ένα θολό μέλλον

Στις 28 Ιανουαρίου 1956 προτάθηκε στον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο από τους Άγγλους, μέσω του Υπουργού Αποικιών Alan Lennox-Βoyd, το Σχέδιο Harding που προνοούσε αυτοδιάθεση σε 10 χρόνια, με ελάχιστη εμπλοκή των τουρκοκυπρίων. Ήταν μια μοναδική ευκαιρία για την Κύπρο. Ο Μακάριος όμως ήθελε να το βελτιώσει περαιτέρω, το απέρριψε. Ο Lennox-Βoyd τότε σηκώθηκε και του είπε ψυχρά. «Είθε ο Θεός να σώσει τον λαό σου».

Εξήντα ένα χρόνια μετά, τις πρωινές ώρες της 7ης Ιουλίου 2017, αφού η Κύπρος πέρασε εν τω μεταξύ μέσα από «πυρ και σίδηρο», μέσα από περιπέτειες, πραξικόπημα, εισβολή και τουρκική κατοχή, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Antonio Guterres, στο Crans Montana της Ελβετίας, μετά την κατάρρευση του διαλόγου, ευχήθηκε στους ηγέτες Αναστασιάδη και Akinci «Καλή τύχη σε όλους τους Κυπρίους στον βορρά και στον νότο».

Δυό ευχές λοιπόν. Και οι δυό προς τους κυπρίους. Μόνο που στη δεύτερη ευχή υπάρχει ο «βορράς» και ο «νότος», που δεν υπήρχε στην πρώτη ευχή. Ο απολογισμός για το τι συνέβη για να προστεθεί ο «βορράς» και ο «νότος» στην ευχή αποτελεί μια θλιβερή ιστορία των ελλήνων και των τούρκων της Κύπρου που συνεχώς κυνηγούσαν το καλύτερο για τον εαυτό τους, αλλά τελικά πετύχαιναν το χειρότερο. Μέχρι που κύλησαν στον πάτο «στου κακού τη σκάλα» όπως λέει και ο ποιητής Κωστής Παλαμάς.

Πολλοί Κύπριοι διερωτώνται που ευρισκόμαστε σήμερα. Σε ποιο γιαλό αρμενίζουμε. Μπορεί άραγε να επιχειρηθεί ξανά διάλογος για επανένωση; Και αν επιχειρηθεί που θα καταλήξει; Ποια λύση θα δοθεί στα θέματα ασφάλειας, του τουρκικού στρατού, των εγγυήσεων, των εδαφικών αναπροσαρμογών (Μόρφου), των περιουσιών, των εποίκων, της εκ περιτροπής προεδρίας, των μεγάλων και μικρών βέτο των τουρκοκυπρίων, των τεσσάρων ελευθεριών για τούρκους πολίτες, της παρθενογένεσης και σε αρκετά άλλα θέματα;

Ίσως καταβληθεί ακόμα μια προσπάθεια, μετά τις προεδρικές εκλογές, γιατί ο,τι γίνει πριν θα προσκρούσει στις πολλές φιλοδοξίες για την προεδρική καρέκλα. Φυσικά το ερώτημα παραμένει: Λύονται εθνικά θέματα μετά από μισόν αιώνα; Τότε που το τρένο της λύσης ήταν στον σταθμό μας δεν ανεβήκαμε, γιατί κάποιοι δεν ήθελαν να ανεβούμε. Τώρα τρέχουμε αλαφιασμένοι ξοπίσω του….

Τι θα γίνει όμως αν τελικά η ομοσπονδιακή λύση αποδειχθεί ανέφικτη; Ποια θα είναι η μοίρα αυτού του όμορφου νησιού; Πως θα αντιδράσουν και πως θα κινηθούν οι σημαντικοί παίκτες;

• Η Τουρκία: Η άποψη μου ήταν και είναι πως μετά τις Συμφωνίες του 1960 (τουρκικός στρατός στην Κύπρο και εγγυήσεις) και ιδίως μετά τον πόλεμο που κέρδισε το 1974, η Τουρκία, είτε ομοσπονδία έχουμε είτε άλλη λύση, θα επιμένει και θα έχει ρόλο στην Κύπρο. Λόγω των δικών μας αμαρτιών και πελώριων λαθών της περιόδου 1960-1974 με αποκορύφωμα το πραξικόπημα, η Τουρκία κατόρθωσε να αιτιολογήσει τις δικές της αμαρτίες και κανείς δεν την καταδίκασε για το 1974.

• Η Ελλάδα θέλει να βοηθήσει, αλλά τα τελευταία 60 χρόνια δεν τα καταφέρνει αποτελεσματικά. Κατά καιρούς μας έδωσε καλές συμβουλές, σε άλλες περιπτώσεις όμως μας καθοδήγησε ή επενέβη λανθασμένα. Το πραξικόπημα του 1974 είναι επίσης χρεωμένο στην Ελλάδα. Στο ακραίο σημείο της Ανατολικής Μεσογείου που βρίσκεται η Κύπρος η Ελλάδα διαθέτει κάποια, όχι μεγάλη, πολιτική επιρροή. Δεν είναι εύκολο όμως να προσφέρει αποτελεσματική στρατιωτική κάλυψη.

• Για το Ισραήλ και τις αραβικές χώρες θα πω δυο λόγια: Καμιά χώρα, όσο φιλική και αν είναι, δεν είναι διατεθειμένη να θυσιάσει τα δικά της παιδιά εις όφελος μιας άλλης χώρας. Ούτε μπορεί να αιτιολογήσει στους πολίτες της μια τέτοια θυσία. Εκτός αν εξυπηρετούνται ουσιώδη εθνικά συμφέροντα.

• Η Ευρώπη μπορεί να προσφέρει κάποια θεσμική κάλυψη αλλά η αποτελεσματική εμπλοκή της είναι αμφίβολη. Άλλωστε με πολλές αποφάσεις η Ευρώπη απέδειξε πως η Τουρκία και τα συναφή συμφέροντα είναι πρωταρχικής σημασίας για την ίδια. Να σημειωθεί επίσης πως η Κύπρος μπορεί να ανακόψει με βέτο την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρώπη. Είναι ένα σημαντικό όπλο, εφόσον η Τουρκία θα επιθυμεί την ένταξη αυτή.

• Οι βρετανοί θα είναι οι αριστοτέχνες του παρασκηνίου. Θα εποπτεύουν, θα παρακολουθούν και θα προωθούν τους στόχους τους, με επίκεντρο τις στρατιωτικές βάσεις τους και τα ευρύτερα συμφέροντα τους στην περιοχή.

• Και η Κύπρος; Το νησί με την ιστορία και τον πολιτισμό των 10.000 χρόνων; Που πρόσφατα απέκτησε πιθανή προίκα δισεκατομμυρίων δολαρίων λόγω του φυσικού αερίου; (που μπορεί να αποδειχθεί ευλογία ή κατάρα). Τι θα γίνει με την πατρίδα;

Παραθέτω πιο κάτω, ωμά και ρεαλιστικά, όλα τα ενδεχόμενα, αν οι τελευταίες προσπάθειες για επανένωση αποτύχουν. Τι θα γίνει όταν περάσει κάποιο χρονικό διάστημα, μια που ο πόλεμος για ελευθερία έχει αποκλεισθεί γιατί σαφώς θα οδηγήσει σε καταστροφή και οι δήθεν διαφωτίσεις της διεθνούς κοινότητας ισοδυναμούν, από πρακτικής πλευράς, με ένα μεγάλο μηδενικό;

1ο Ενδεχόμενο: Διχοτόμηση και έντονες προσπάθειες αναγνώρισης. Η Άγκυρα θα φουλάρει τις πολιτικές και διπλωματικές μηχανές της προς την κατεύθυνση αυτή. Η προσπάθεια θα είναι η Κύπρος να διχοτομηθεί και να δημιουργηθεί νέο αναγνωρισμένο κράτος στη σημερινή γραμμή κατοχής. Θα γίνουν πρόσθετες μεγάλες τουρκικές και άλλες επενδύσεις και θα ανοικοδομηθεί η Αμμόχωστος. Η Τουρκία θα είναι ο «Μεγάλος Αδελφός». Πιστεύω πως σε τέτοια περίπτωση η Άγκυρα θα διεκδικήσει, ίσως και με στρατιωτικά μέσα, ένα μεγάλο μερίδιο των υδρογονανθράκων.
Οι ελληνοκύπριοι ασφαλώς θα αντιδράσουμε έντονα με όλους τους τρόπους, με την βοήθεια της Ελλάδας και άλλων χωρών για να αποτρέψουμε την οριστική διχοτόμηση, που θα έχει σαν συνέπεια τουρκική πολιτική, στρατιωτική και οικονομική ηγεμονία στο 37% της Κύπρου. Το αποτέλεσμα δεν μπορεί να προβλεφθεί.

2ο Ενδεχόμενο: Προσάρτηση των κατεχομένων εδαφών από την Τουρκία (37% του κυπριακού εδάφους). Η Τουρκία προσάρτησε το 1939 την επαρχία της Αλεξανδρέττας (Iskenderun) η οποία ανήκε στην Συρία. Στην περιοχή μας έγιναν και άλλες προσαρτήσεις τα τελευταία χρόνια: Υψώματα Γκολάν της Συρίας και Δυτική όχθη της Ιορδανίας (από το Ισραήλ), Κριμαία της Ουκρανίας (από την Ρωσική Ομοσπονδία). Η Τουρκία έχει δώσει πολλά δείγματα γραφής προς αυτή την κατεύθυνση τα τελευταία χρόνια. Σε τέτοια περίπτωση ολόκληρη η κατεχόμενη περιοχή της Κύπρου θα ενσωματωθεί στον τουρκικό κορμό και θα καταστεί επαρχία της Τουρκίας, ίσως με ειδικό καθεστώς. Θα υπάρξει επίσης διεκδίκηση υδρογονανθράκων.

3ο Ενδεχόμενο: Συμφωνημένο βελούδινο διαζύγιο Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, με επιστροφή εδαφών προς τους ελληνοκυπρίους. Σε τέτοια περίπτωση θα συμφωνηθεί η ύπαρξη δύο κρατών στην νήσο Κύπρο και θα κατανεμηθούν και τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων. Μια τέτοια λύση θα έχει ασφαλώς μεγάλες αντιδράσεις και ίσως συγκρούσεις στην ελληνοκυπριακή πλευρά, γιατί με ελληνική υπογραφή θα μοιρασθεί η Κύπρος στα δυό.

4ο Ενδεχόμενο: Το ενδεχόμενο αυτό μπορεί μια μέρα να υπάρξει αν δεν προσέξουμε, έστω και αν καταλήξουμε αρχικά σε ένα από τα άλλα ενδεχόμενα. Είναι εφιαλτικό. Είναι απίθανο αλλά όχι αδύνατο, γιατί η Τουρκία απεδείχθη πως είναι μια αυθαίρετη, απρόβλεπτη και επικίνδυνη χώρα. Είναι η πιθανή πρόθεση της Τουρκίας να καταλάβει ολόκληρη την Κύπρο σε βάθος χρόνου, χρησιμοποιώντας την ισχυρή πολεμική μηχανή της. Ένα τέτοιο απαίσιο ενδεχόμενο θα έχει σαν πιθανές συνέπειες ελληνοτουρκικό πόλεμο, κατάρρευση της Νοτιανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, κλυδωνισμό στην Ευρώπη, αντίδραση του Ισραήλ και άλλων χωρών. Χρειάζεται όμως προσοχή. Αυτό που έκανε η Τουρκία το 1974 ήταν επίσης απόλυτα απαράδεκτο. Και όμως, εκμεταλλευόμενη τις συγκυρίες και τα λάθη μας, όπως και την αδυναμία του Ελληνισμού την εποχή εκείνη, το έκανε.

Οι δυό ευχές, του Alan Lennox-Boyd και του Guterres επιπλέουν για την ώρα στα γαλανά νερά της Κύπρου . Εύχομαι ο Θεός της Κύπρου αλλά και οι δικές μας σοφές αποφάσεις (συν Αθηνά και χείρα κίνει) να οδηγήσουν στην ειρήνη και στην ευημερία και να αποτρέψουν κάθε κακό.

 

Νίκος Α. Ρολάνδης
Υπουργός Εξωτερικών 1978-1983
Υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού 1998-2003
Βουλευτής 1991-1996
Πρόεδρος του Κόμματος των Φιλελευθέρων 1986-1998
Αντιπρόεδρος της Διεθνούς των Φιλελευθέρων 1994-1998

Send to Facebook

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Η κίνηση εντυπωσιασμού της τουρκικής πλευράς σε σχέση με την πρόθεση συζήτησης ανοίγματος της περίκλειστης πόλης της Αμμοχώστου δεν μπορεί να ανατρέψει τα δεδομένα που υπάρχουν σε σχέση με το όλο ζήτημα. Τα δεδομένα αυτά προκύπτουν μέσα από δεσμευτικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών αλλά και...

02/08/2017 10:23

Λευτέρη Χριστοφόρου

Η Κύπρος, εδώ και αρκετό χρονικό διάστημα, άφησε πίσω οριστικά και αμετάκλητα την ολέθρια ύφεση, τους αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης, την επιζήμια οικονομική αβεβαιότητα και τις θλιβερές συνέπειες που βίωσε ο λαός μας, τα προηγούμενα χρόνια. Πιστεύω ότι δικαίως, τόσο συνάδελφοι Ευρωβουλευτές όσο και τεχνοκράτες και αξιωματούχοι...

31/07/2017 11:05

Ηλίας Δημητρίου

Η επόμενη μέρα της αποτυχίας στο Κυπριακό μας βρίσκει με πανέτοιμους σωτήρες που «σαν έτοιμοι από καιρό, σα θαρραλέοι» παρουσιάζουν το δικό τους σχέδιο σωτηρίας. Είτε ονομάζεται σχέδιο Β ή Γ ή αλλαγή στρατηγικής, σε τελική ανάλυση βρίσκεις σε όλα κοινό παρονομαστή και αποτέλεσμα. Οι σωτήρες, βέβαια, βρίσκονται ένθεν κι ένθεν...

19/07/2017 10:03

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Το μείζον ζήτημα της ασφάλειας και των εγγυήσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας βρίσκεται στο επίκεντρο της Διάσκεψης για την Κύπρο που λαμβάνει χώρα στο Κρανς Μοντανά της Ελβετίας. Το ζήτημα αυτό αποτελεί θεμελιώδες ζήτημα για τις διαπραγματεύσεις, κάτι που έχει τονιστεί από τον ίδιο τον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων...

06/07/2017 12:12

Λήδας Κουρσουμπά

Η καθιέρωση της 1ης Ιουνίου, ως Παγκόσμιας Ημέρας Παιδιού, υπογραμμίζει το ενδιαφέρον της παγκόσμιας κοινότητας για τα θέματα που αφορούν τα παιδιά και την παιδική ηλικία γενικότερα. Η συγκεκριμένη μέρα έπρεπε να είναι μια μέρα χαράς και γιορτής για όλα τα παιδιά. Ωστόσο, δεν είναι. Εκατομμύρια παιδιά, σε ολόκληρο τον κόσμο,...

01/06/2017 07:01

Σοφία Κολάνη

"Αυτοί που είναι εναντίον της πολιτικής είναι υπέρ της πολιτικής που τους επιβάλλεται"  Μπέρτολτ Μπρεχτ Δεν θα μπορούσε τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο να αντικατοπτρίσουν την Κυπριακή πραγματικότητα εκτός από τα λόγια του Γερμανού συγγραφέα. Η Κύπρος ομοιάζει με μια κοινωνία που μπάζει από παντού, με μια...

19/05/2017 09:44

Λευτέρη Χριστοφόρου

Η Κύπρος μέχρι το 2013 εφάρμοζε μία αποτυχημένη οικονομική πολιτική που καθημερινά αύξανε τα ελλείμματα, το Χρέος της Χώρας, τις Σπατάλες στη Δημόσια Υπηρεσία, που οδηγούσε στη μείωση και τελικά εξαφάνιση των αποθεματικών του κράτους, την αδυναμία του κράτους να πληρώσει μισθούς και συντάξεις και στην υποχρεωτική περικοπή μισθών,...

18/05/2017 11:58

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 16 Μαίου 2017 στο Στρασβούργο την έβδομη έκθεση προόδου για το Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για την Ασφάλεια, με την οποία καθορίζει μια νέα προσέγγιση στη διαλειτουργικότητα των συστημάτων πληροφοριών. Ο κεντρικός στόχος της έκθεσης ήταν να αναδείξει, πέραν των βημάτων τα οποία έχουν ήδη γίνει...

17/05/2017 11:39

Νίκος Α. Ρολάνδης

Εκτιμώ πολύ τις προσπάθειες που έχεις καταβάλει μέχρι σήμερα για να βρεις λύση στο κυπριακό πρόβλημα. Θέλω να πιστεύω πως θα συνεχίσεις μέχρι τέλους αυτή την πορεία, που γίνεται όλο και πιο μοναχική, όσο μεγαλώνουν οι δυσχέρειες και οι ευθύνες. Είμαι, αγαπητέ Νίκο, ο πιο παλιός στη ζωή, πρώην Υπουργός Εξωτερικών, όχι μόνο της...

12/05/2017 09:24

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Ο πρώτος γύρος των γαλλικών προεδρικών εκλογών που διεξήχθη στις 23 Απριλίου 2017 σηματοδοτεί, ουσιαστικά, την απαρχή μιας νέας τάξης πραγμάτων στη Γαλλία. Το πλέον σημαντικό γεγονός είναι ότι για πρώτη φορά στη σύγχρονη πολιτική ιστορία της χώρας, κανένα από τα υφιστάμενα μεγάλα κόμματα που κυριαρχούσαν τις τελευταίες δεκαετίες...

24/04/2017 13:28

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Το οριακό αποτέλεσμα του τουρκικού δημοψηφίσματος υπέρ του Ναι με ποσοστό 51,41% έναντι 48,59% του Όχι οριοθετεί τη νέα τάξη πραγμάτων που δημιουργείται στην Τουρκία. Ο Ερντογάν έχει επιτύχει μια πύρρειο νίκη, η οποία δημιουργεί πλέον μια αβέβαια κατάσταση, με την χώρα να βρίσκεται πλήρως διχασμένη και ιδιαίτερα πολωμένη. Η ανάγνωση...

19/04/2017 12:18

Καθηγητής Κωνσταντίνος Χριστοφίδης

Δευτέρα απόγευμα βρέθηκα στο Παρίσι για την 83η συνεδρία του Διοικητικού Συμβουλίου της «Παγκόσμιας Ένωσης Πανεπιστημίων» (ΙΑU). Είχα μερικές ελεύθερες ώρες και αποφάσισα να επισκεφτώ το Επιστημονικό Εργαστήριο του μουσείου του Λούβρου με το οποίο είχα συνεργαστεί στο πλαίσιο ευρωπαϊκών ερευνητικών προγραμμάτων στο παρελθόν.  Συνάντησα...

12/04/2017 12:34

Back to Top