Νίκος Α. Ρολάνδης
Γενηθήτω Αέριο... Πέρασαν δεκαεννιά χρόνια από τότε

Στις 7 το πρωί της Τρίτης, 31ης Μαρτίου 1998, δηλαδή πριν 19 ακριβώς χρόνια, καθόμουν στο γραφείο του προέδρου Γλαύκου Κληρίδη. Είχα διορισθεί Υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού ένα μήνα πριν. Το χαρτοφυλάκιο της Ενέργειας ανήκε στο Υπουργείο μου.

Το θέμα της πιθανής ύπαρξης πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) της Κύπρου με απασχολούσε επίσημα από το 1980, όταν ως Υπουργός Εξωτερικών δέχθηκα στο γραφείο μου εκπρόσωπο των μεγάλων αμερικανικών εταιρειών Amoco και Standard Oil of Indiana, που ενδιαφέρονταν να επενδύσουν για «πιθανά μεγάλα κοιτάσματα υδρογονανθράκων», όπως μου είπαν, στη θάλασσα νότια της Κύπρου. Τότε τα Ηνωμένα Έθνη μας συμβούλευσαν να μην προχωρήσουμε.

Η συνάντηση μου με τον πρόεδρο Κληρίδη έγινε μετά από πολλές σκέψεις. Παρ’ όλο που είχα μελετήσει αρκετά το θέμα, γνώριζα πως κινδύνευα να γελοιοποιηθώ αν τελικά απεδεικνύετο πως «άνθρακας ήταν ο θησαυρός». Άλλωστε κανένας από τους προκατόχους μου στο Υπουργείο δεν είχε προωθήσει ένα τέτοιο θέμα.

Στην αρχή, όταν είπα στον πρόεδρο ποιο ήταν το θέμα με κοίταξε κάπως περίεργα. Του ανέφερα λεπτομερώς όσα γνώριζα και είχα μελετήσει από το 1980 και μετά. Σκέφτηκε για λίγο, με κοίταξε μια-δυό φορές. Τελικά άκουσα αυτό που ήθελα να ακούσω: «Μπορείς να προχωρήσεις Νίκο», μου είπε «φέρε το θέμα στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση».

«Γενηθήτω φως», λοιπόν. Για πρώτη φορά στην ιστορία της η Κυπριακή Δημοκρατία ανελάμβανε επίσημα το θέμα της έρευνας για πετρέλαιο και φυσικό αέριο στις θάλασσες της.

Ρίχτηκα στη δουλειά. Ο φόβος μου για προσπάθεια γελοιοποίησης μου δυστυχώς επαληθεύτηκε. Πολλά μέσα ενημέρωσης με χλεύαζαν για μήνες. Ο Βρετανός Ύπατος Αρμοστής Edward Clay στις 26 Ιανουαρίου 2001 είπε ειρωνικά πως «υπάρχει τόσο πετρέλαιο στην Κύπρο όσο φυστικοβούτυρο υπάρχει κάτω από το Manchester». Σαν αποκορύφωμα, το καλοκαίρι του 2001 κάποιοι προσπάθησαν να με εκπαραθυρώσουν από το Υπουργείο γιατί γελοιοποιούσα δήθεν τον πρόεδρο. Ο Γλαύκος Κληρίδης όμως παρέμεινε αταλάντευτος. Μου είπε να συνεχίσω. Συνέχισα λοιπόν. Υπέγραψα στις 17 Φεβρουαρίου 2003 στο Κάιρο την πρώτη συμφωνία στη Μεσόγειο για τις ΑΟΖ Κύπρου και Αιγύπτου. Οριοθέτησα και την ΑΟΖ της Κύπρου. Συνέχισα για να φτάσουμε στο «Εγένετο φως». Παρέδωσα τη σκυτάλη του Υπουργείου τον Φεβρουάριο 2003.

Παράλληλα με ανησυχούσαν οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν όταν υπάρχει μεγάλος πλούτος και πέραν του ενός μνηστήρες. Στην περίπτωση μας ο πλούτος αυτός δυνητικά ανερχόταν σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια. Ήταν γνωστό πως η Τουρκία διεκδικούσε τους κυπριακούς υδρογονάνθρακες. Είχα γράψει τότε σε άρθρο μου πως «οι υδρογονάνθρακες μπορεί να αποδειχτούν ευλογία ή κατάρα για μια χώρα».

Από επαφές μου με ξένες κυβερνήσεις ήταν σαφές πως ο διεθνής χώρος δεν αναγνώριζε μεν δικαιώματα στην Τουρκία, αλλά επίστευε ακράδαντα πως και οι Τουρκοκύπριοι εδικαιούντο να ωφεληθούν από τον θαλάσσιο πλούτο. (Έγιναν δεκάδες δηλώσεις επί του θέματος). Αυτό άλλωστε πίστευα και εγώ. Ετοίμασα λοιπόν και υπέβαλα το 2006 την ακόλουθη πρόταση, ανεξάρτητα από την έκβαση των συνομιλιών για το κυπριακό:

  1. Να υπογραφεί μεταξύ των δυο κοινοτήτων ένα «Disclaimer», δηλαδή Έγγραφο Αποποίησης δημιουργίας πολιτικού προηγούμενου που να εκπηγάζει από τη Συμφωνία για τους Υδρογονάνθρακες.
  2. Από τα καθαρά κέρδη των υδρογονανθράκων ένα ποσοστό που να προσυμφωνηθεί (είχα υπ’ όψη μου 20-25%) να κατετίθετο σε ένα ειδικό λογαριασμό (escrow account) εις όφελος της τουρκοκυπριακής κοινότητας.
  3. Το ποσό της τουρκοκυπριακής κοινότητας να αποδεσμεύεται με τη λύση του κυπριακού ή μετά από ένα χρονικό διάστημα που θα προσυμφωνηθή (ίσως δέκα χρόνια), οποιοδήποτε συμβεί ενωρίτερα.


Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλίζαμε ένα λογικό μερίδιο για την κάθε κοινότητα. (Εκτός αν πιστεύαμε πως η Τουρκία θα μας άφηνε ποτέ να αποκτήσουμε ολόκληρο τον πλούτο).

Η δική μας πλευρά δεν υιοθέτησε την πιο πάνω πρόταση, βασιζόμενη στα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Η θέση αυτή μπορεί να είναι θεωρητικά σωστή, αλλά στην πράξη η Τουρκία παραβιάζει την κυριαρχία μας για 43 χρόνια τώρα και κανείς δεν μπορεί ή δεν ενδιαφέρεται να μας βοηθήσει. Ποιος θα μας βοηθήσει λοιπόν στη θάλασσα; Επίσης τι θα γίνει με τα δικαιώματα των τουρκοκυπρίων;

Ο Mehmet Ali Talat όταν ήταν «πρόεδρος» το 2006 με κάλεσε δυο φορές σε γεύμα και επέδειξε ενδιαφέρον για συζήτηση του θέματος. Ήταν επίσης διατεθειμένος να αναλάβει να το χειρισθεί με την Άγκυρα. Τίποτα όμως δεν έγινε από δικής μας πλευράς.

Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο δεν είναι απλώς θέμα επίκλησης κυριαρχίας. Υπεισέρχονται πολλοί παράγοντες που δημιουργούν αμφισβητήσεις και συγκρούσεις σε πολλές περιοχές της υφηλίου. Το παράδειγμα της Ελλάδας που παρά τα κυριαρχικά της δικαιώματα, τα οποία αμφισβητεί η Τουρκία, δεν προχωρεί στο Αιγαίο ούτε και οριοθετεί την ΑΟΖ της στο Αιγαίο, για να αποφύγει σύγκρουση με την Τουρκία, υπάρχει τώρα και 40 χρόνια. Μήπως εμείς είμαστε πιο ισχυροί και πιο έξυπνοι από την Ελλάδα; Το θέμα της Θάλασσας της Νότιας Κίνας με τα τεράστια πετρελαϊκά αποθέματα και τις πολλές διεκδικήσεις που δεν μπορεί να προωθηθεί, παρ’ όλη την εμπλοκή της Exxon-Mobil, της Gazprom και της Rosneft, και παρ’ όλες τις αποφάσεις διεθνών δικαστηρίων είναι ένα ακόμα παράδειγμα μεταξύ των 15-20 άλλων περιπτώσεων που υπάρχουν διεθνώς. Θα αποτελέσουμε άραγε εμείς εξαίρεση;

Η ύπαρξη μεγάλων εταιρειών πετρελαίου στην Κύπρο βοηθά μεν, αλλά δεν αποτρέπει τον κίνδυνο ανάφλεξης. Οι εταιρείες αυτές είναι συντηρητικές και αποστασιωποιούνται από συγκρούσεις. Δουλεύουν άλλωστε και στην Τουρκία, μια αγορά 50 φορές μεγαλύτερη από την δική μας. Και εν πάση περιπτώσει δεν θα χάσουν τα δικαιώματα τους στην κυπριακή ΑΟΖ, οποιοσδήποτε και αν είναι ο τελικός κυρίαρχος του παιχνιδιού στην Κύπρο.

Πολλές φορές στο παρελθόν αποδείχθηκα εκ των υστέρων σωστός στις εκτιμήσεις μου, στο κυπριακό, στο φυσικό αέριο, στους πυραύλους S300 και σε άλλα θέματα, όταν δυστυχώς ήταν ήδη πολύ αργά.

Στο κυπριακό χάσαμε τις καλές ευκαιρίες που υπήρχαν στα πρώτα χρόνια μετά την εισβολή. «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω» υπήρξαν οι παραινέσεις μου, η παραίτηση μου από τη θέση του Υπουργού Εξωτερικών και οι προσπάθειες μου για λύση προτού να είναι πολύ αργά. Σήμερα ο Νίκος Αναστασιάδης προσπαθεί έντονα και ασταμάτητα, με όλους τους τρόπους, ο δρόμος όμως είναι πια μεταξύ δύσβατου και άβατου. Οι συνθήκες έχουν αλλάξει πολύ.

Ας μην έχουμε ψευδαισθήσεις. Αν στο θέμα των υδρογονανθράκων δεν βρούμε μια λύση σαν αυτή που εισηγήθηκα πριν 11 χρόνια (αν δεν είναι ήδη πολύ αργά) και το κυπριακό πρόβλημα δεν λυθή, τα σενάρια που μπορεί να ακολουθήσουν δεν θα είναι ευχάριστα. Εύχομαι να μην είναι και εφιαλτικά, δηλαδή είτε να αρχίσει να αντλεί η Τουρκία το φυσικό αέριο και τον πλούτο της Κύπρου (ποιος θα την σταματήσει;) είτε να μας οδηγήσει η Τουρκία σε περιπέτειες.

Οι σουλτάνοι της Άγκυρας επιτίθενται και απειλούν πανίσχυρες χώρες, όπως η Γερμανία, η Αυστρία, η Ολλανδία και άλλες. Ελίσσονται μεταξύ Ρωσίας και Αμερικής σε ένα πολύπλοκο παιχνίδι τεραστίων συμφερόντων. Απομακρύνονται και προπηλακίζουν την Ευρώπη αλλά η Ευρώπη παραβιάζει τους κανόνες της και τους καλεί ως παρατηρητές. Θα φοβηθούν λοιπόν και θα κάνουν πίσω, στην περίπτωση της Κύπρου, της Total και της Exxon Mobil, όταν τα συμφέρονται είναι πελώρια;

Από το 1955 και μετά, στον διεθνή στίβο, χάνουμε το ένα παιχνίδι πίσω από το άλλο. Χάσαμε και περισσότερο από το ένα τρίτο της πατρίδας μας.

Ο πρόεδρος πρέπει να προσέξει τους βηματισμούς του. Παρέλαβε μια πολύ δύσκολη κατάσταση. Χρειάζεται πολλή σύνεση και πολλή σοφία και στο κυπριακό και στο φυσικό αέριο.

 

Νίκος Α. Ρολάνδης
Υπουργός Εξωτερικών 1978-1983
Υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού 1998-2003
Βουλευτής 1991-1996
Πρόεδρος του Κόμματος των Φιλελευθέρων 1986-1998
Αντιπρόεδρος της Διεθνούς των Φιλελευθέρων 1994-1998

Send to Facebook

Νίκου Α. Ρολάνδη

Η Συνθήκη Εγγυήσεως και η Συνθήκη Συμμαχίας υπεγράφησαν στις 16 Αυγούστου 1960, μαζί με τη Συνθήκη Εγκαθιδρύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σύμφωνα με το Άρθρο 181 του Συντάγματος οι δύο Συνθήκες «κέκτηνται συνταγματικήν ισχύν», ενώ το Άρθρο 182 του Συντάγματος τις καθιστά θεμελιώδη άρθρα του Συντάγματος, τα οποία «δεν δύνανται καθ’...

19/10/2017 08:48

Δρ. Ανδρέα Χατζηττοφή

Με την ευκαιρία της παγκόσμια ημέρας ψυχικής υγείας (10 Οκτωβρίου), θα ήθελα να θίξω το θέμα του στίγματος το οποίο χαρακτηρίζει τις ψυχικές παθήσεις και γενικότερα τη Ψυχιατρική. Οι ψυχικές παθήσεις είναι πολύ συχνές στο γενικό πληθυσμό, με την κατάθλιψη να έχει προεξέχουσα θέση μαζί με τις αγχώδεις διαταραχές και τις εξαρτήσεις....

12/10/2017 09:31

Χρίστος Βαλιαντής

Την κρίση όλοι την έχουμε βιώσει και γνωρίζουμε πολύ καλά τι σημαίνει. Άλλοι λιγότερο και άλλοι περισσότερο, αλλά πιστέψτε με, κοντά στην ουσιαστική κρίση της λέξης «αξία» και όλων των λέξεων που παράγονται από αυτή, η οικονομική κρίση φαντάζει να μην έχει την προσδιδόμενη μέχρι τώρα σημασία. Η κρίση των λέξεων «αξία», «άξιος»...

10/10/2017 06:38

Νεοκλή Συλικιώτη

Τους τελευταίους μήνες η κυβέρνηση Αναστασιάδη-ΔΗΣΥ προσπαθεί να πείσει πως πέτυχε σημαντικές ενεργειακές συμφωνίες και πως έγιναν σημαντικά βήματα για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων στην κυπριακή ΑΟΖ. Σήμερα πανηγυρίζει γιατί προσλαμβάνει συμβούλους με στόχο να διαμορφώσει τις προϋποθέσεις έλευσης υγροποιημένου φ.α....

09/10/2017 19:01

Λευτέρης Χριστοφόρου

Ως γνωστόν, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας θα εξαγγείλει την υποψηφιότητα του για Επανεκλογή στη Διακυβέρνηση της πατρίδας μας, στις 14 Οκτωβρίου. Με την αναμενόμενη εξαγγελία Επανεκλογής οφείλω να καταγράψω και να τονίσω με Ρεαλισμό και Επιχειρήματα γιατί αποτελεί αναγκαιότητα για το τόπο η υποψηφιότητα και η επανεκλογή...

05/10/2017 12:57

Χρίστος Χριστόφιας

Παρακολουθούσα τις ανευρέσεις οστών αγνοουμένων, ελληνοκυπρίων και τουρκοκυπρίων, τα τελευταία χρόνια και περνούσαν μπροστά μου ως μια ακόμα είδηση. Κάθε φορά όμως, επερνούσεν από το νου μου το... ας όψονται οι αίτιοι! Κάθε φορά που έβλεπα και ένα ρεπορτάζ από κηδεία αγνοούμενου και ακούγοντας το «έπεσε υπέρ πίστεως και πατρίδος»,...

02/10/2017 10:48

Ισίδωρος Καρδερίνης

Οι εκλογές της 24ης Σεπτεμβρίου 2017 στη Γερμανία, λόγω του ειδικού πολιτικού, οικονομικού και ιστορικού βάρους που διαθέτει η χώρα, βρέθηκαν χωρίς αμφιβολία στο επίκεντρο του διεθνούς και ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Τα αποτελέσματά τους χαρακτηρίστηκαν δε από τη νίκη, έστω και με μειωμένα ποσοστά -33%, ενώ στις ομοσπονδιακές εκλογές...

27/09/2017 00:08

Σοφοκλής Μούσουλος

Πρέπει να βρεθεί αμέσως λύση, λένε, για να υπάρξει επανένωση της πατρίδας μας. Και με την επανένωση εννοούν να δημιουργηθεί πάνω στα χώματα της πατρίδας μας ένα τούρκικο κρατίδιο υπογράφοντας με τον πιο επίσημο τρόπο ότι μέρος της πατρίδας θα ανήκει σ’αυτό το τούρκικο κρατίδιο, ενώ το ελεύθερο κομάτι θα ελέγχεται κι’ αυτό από...

14/09/2017 11:03

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Η ανακοίνωση των προκαταρκτικών αποτελεσμάτων της διερευνητικής γεώτρησης στον στόχο «Ονησίφορος Δυτικά 1» ήταν εν πολλοίς αναμενόμενη. Από την αρχή του προγράμματος της γεώτρησης, γνωρίζαμε ότι το προς αναζήτηση δυναμικό του ταμιευτήρα στον στόχο εκείνο θα κυμαινόταν σε χαμηλά επίπεδα (ακόμη και πιο χαμηλά από το κοίτασμα...

12/09/2017 07:59

Ισίδωρος Καρδερίνης

Η εκλογή του ευρωπαϊστή Μακρόν στην προεδρία της Γαλλίας, ο οποίος αποτελεί αυθεντικό τέκνο του τραπεζικού συστήματος και των δυνάμεων της παγκοσμιοποίησης, απέτρεψε αφενός την αυτόματη ενεργοποίηση των διαδικασιών αποσύνθεσης της υπό γερμανικό έλεγχο Ευρωπαϊκής Ένωσης και δημιούργησε αφετέρου μια απίστευτη αυταπάτη στους...

10/09/2017 16:23

Ανδρέας Παπαχαραλάμπους

Νιώθω ιδιαίτερα έντονη την ανάγκη να εκφράσω τη δική μου χαρά, καθώς και του Δημοτικού Συμβουλίου Στροβόλου, για την επιτυχή έκβαση του πολυσυζητημένου θέματος της οδού Τσερίου. Στη συνάντηση που είχαμε με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τους αρμόδιους Υπουργούς την Παρασκευή, 1η Σεπτεμβρίου 2017 αναπτύξαμε τις πάγιες θέσεις...

08/09/2017 12:23

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Η κρίση στην κορεατική χερσόνησο αποτελεί, ίσως, την χειρότερη κρίση στην ευρύτερη περιοχή τα τελευταία χρόνια. Η νέα πυρηνική δοκιμή του καθεστώτος της Πιονγιάνκ αποτελεί σαφή ένδειξη της πολεμικής διελκυνστίνδας που τεκταίνεται στην περιοχή, ενώ η κατάσταση εκτραχύνεται με πληροφορίες για νέες δοκιμές διηπειρωτικών βαλλιστικών...

05/09/2017 13:01

Back to Top