Νίκος Α. Ρολάνδης
Ως πότε ο Ελληνισμός θα πληρώνει για τα δικά του λάθη;

 

ΚΥΠΡΟΣ, ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ

ΣΜΥΡΝΗ, ΧΑΜΕΝΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ, ΑΓΑΠΗΜΕΝΕΣ

Ως πότε ο Ελληνισμός θα πληρώνει για τα δικά του λάθη;

 

Σμύρνη,

Καλή μου, όταν λαμπάδιασε τ’ ωραίο κορμί σου ως τ’ άστρα,
δε βρέθη Θεός να σου σταθεί μητ’ άνθρωπος εσένα,
μον’ κοίταζ’ η μέρα βουβή κ’ η νύχτα αναγελάστρ
γιατί οι ανθρώποι ήταν θεριά κ’ έλειπε ο Θεός στα ξένα

                                                              Άγγελος Σημηριώτης

 

Στις 14 Νοεμβρίου 1922 εσχηματίσθη στην Αθήνα Επαναστατικό Στρατοδικείο, το οποίο καταδίκασε σε θάνατο τους πρώην πρωθυπουργούς Δημήτριον Γούναρην, Π. Πρωτοπαπαδάκην και Νικολάον Στράτον, τους πρώην υπουργούς Γ. Μπαλτατζήν και Ν. Θεοτόκην και τον αρχιστράτηγον Χατζηανέστην, τους δε πρώην υπουργούς Μιχαήλ Γούδαν και Ξ. Στρατηγόν σε ισόβια δεσμά.  Οι καταδικασθέντες σε θάνατον εξετελέσθησαν το πρωϊ της 15ης Νοεμβρίου 1922.  Ο ιστορικός ηγέτης Ελευθέριος Βενιζέλος, με τηλεγράφημα του από τη Λωζάνη της Ελβετίας, προσπάθησε μάταια να ανακόψει την εκτέλεση, επικαλεσθείς το ότι οι καταδικασθέντες «είχον υπέρ εαυτών την κοινήν γνώμη του λαού των».

Παρ’ όλο που πρόσφατα υπήρξε κάποια αναθεώρηση της πιο πάνω απόφασης, αυτή αποτελεί τον τραγικό επίλογο της καταστροφής της Μικράς Ασίας, στην οποίαν οδήγησε, μεταξύ άλλων, σειρά λαθών του ελληνισμού.  Ακολούθησε η Συνθήκη της Λωζάνης του 1923, η οποία σύμφωνα με έλληνες ιστορικούς ήταν ίσως η θλιβερότερη σελίδα της Ελληνικής ιστορίας.  «Ο Ελληνισμός της Ιωνίας, της Θράκης και του Πόντου ετερμάτιζε τον ένδοξο μακραίονα βίο του». 

Ήταν μια ιστορία και ένας πολιτισμός τριών χιλιάδων χρόνων που χάθηκε.  Ήταν ένας πληθυσμός ενάμιση εκατομμυρίου ανθρώπων που εκτοπίσθηκαν ή σφαγιάσθηκαν το 1922. 

Ναι, Σμύρνη αγαπημένη, και εσύ Μιμή Ντενίση που με την εξαίρετη δουλειά σου μας την έφερες από τα βάθη των χρόνων.  Ήταν μια ιστορία που ξεκίνησε με την απόβαση του ελληνικού στρατού στην ανοικτή αγκαλιά σου,  Σμύρνη, τον Μάϊο του 1919, μέσα σε παραλήρημα, θούρια πατριωτικά, δάκρυα και μεγάλα οράματα λαού και ηγεσίας.  Για να καταλήξει τρία χρόνια και τρεις μήνες μετά, μέσα από λάθη και έλλειψη προγραμματισμού, στη θλιβερή αυλαία που τερμάτισε τρεις χιλιάδες χρόνια ιστορίας. 

Έγραψε σχετικά ο μεγάλος ποιητής Άγγελος Σικελιανός  στη «Δέηση» του.

«Πνεύμα του πόνου που οι θλιμμένοι αγώνες σε υψώσανε στων αιώνων τους αιώνες…
Άκου τους λαούς που βοούν σαν τα μελίσσια…. κ’ είν’ οι δεήσεις τους κυπαρίσσια στη θεία τους θλίψη»

Πενήντα δυό χρόνια μετά, τον Ιούλη του 1974, η Κύπρος ζει την σφαγή, την εισβολή και κατοχή.  Όπως και στην περίπτωση της Σμύρνης δεν ήταν τυχαία τα όσα συνέβησαν το 1974:

Προηγήθηκε ο ένδοξος αλλά απρογραμμάτιστος αγώνας 1955-1959 για ένωση με την Ελλάδα, που είχε σαν αποτέλεσμα όχι την ένωση αλλά μια κουτσουρεμένη ανεξαρτησία, με αναβαθμισμένο  το τουρκοκυπριακό στοιχείο, από «μειονότητα» σε «κοινότητα», με πολλά πλεονεκτήματα. 

Η Κυπριακή Δημοκρατία, που γεννήθηκε το 1960, ήταν και παρέμεινε η «ορφανή κόρη της Μεσογείου», γιατί ο λαός της (Έλληνες και Τούρκοι) δεν πίστεψαν σε αυτή.  Άλλωστε ο αρχηγός του κράτους Αρχιεπίσκοπος Μακάριος με επιστολή του προς τον Έλληνα πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου τον Μάρτιο 1964 έγραψε:  «Εγώ είμαι ο υπογράψας τας Συμφωνίας αυτας (Ζυρίχης-Λονδίνου, που δημιούργησαν την Κυπριακή Δημοκρατία).  Ουδ’ επί στιγμήν όμως επίστευσα ότι αύται θα απετέλουν μόνιμον καθεστώς». (Πρέσβη Κρανιδιώτη «Ανοχύρωτη Πολιτεία», τόμος 1 σελ. 135).  Αυτά έγραφε ο αρχηγός του κράτους για τη χώρα που δημιούργησε κι’ ας είχε ορκισθεί 4 χρόνια πριν «πίστιν και σεβασμόν εις το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας». Οι δε τουρκοκύπριοι συμπεριφέρονταν ανάλογα, με στόχο τη διχοτόμηση.

Ποιάν προοπτική λοιπόν και ποια ελπίδα είχε η ορφανή κόρη της Μεσογείου;  Δεν είχε.  Και η τραγική κατάληξη, ανάλογη με τη σφαγή της Σμύρνης, γράφτηκε με το ελληνικό πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή του 1974:  Κατακτημένο το 37% της χώρας, 40.000 τουρκικός στρατός, ξένες εγγυήσεις, 160.000 πρόσφυγες, 2.000 έλληνες και τούρκοι αγνοούμενοι και 3.000 νεκροί. 

Και περιμένουμε τώρα και 42 χρόνια τον τραγικό επίλογο, την δικής μας «Συνθήκη της Λωζάνης».  Αλλά η Λωζάνη και όλες οι Λωζάνες μετά που έχει χαθή ένας πόλεμος είναι πάντα αδίστακτες, σκληρές και πονεμένες.

Προσωπικά έζησα πολλές από τις τραγικές ώρες της Κύπρου είτε ως ιδιώτης, είτε ως πολιτικός.  Διαφώνησα, φώναξα, παραιτήθηκα από τη θέση του Υπουργού Εξωτερικών.  Η πορεία όμως συνεχιζόταν πάντα η ίδια:  Κενά συνθήματα, ατεκμηρίωτος ενθουσιασμός, έλλειψη πολιτικής σκέψης και σύνεσης, φτηνός και εύκολος «πατριωτισμός», διαφθορά, επιδίωξη αξιωμάτων.  Τίποτε άλλο.  Ντροπή!! 

Τις κρίσιμες αυτές ώρες, μέσα από τις προσωπικές μου εμπειρίες, θα ήθελα να φέρω ξανά στην επιφάνεια μερικά από τα τραγικά μας λάθη:

  1. Πριν από το 1974 είχα την άποψη πως η πορεία της Κύπρου, γεμάτη με πολιτικές ακροβασίες, συγκρούσεις, δολοφονίες και αστάθεια, θα οδηγούσε ίσως στην τουρκική εισβολή την οποίαν απείλησε αρκετές φορές η Τουρκία, ιδίως από το 1964 και μετά.  Η μεγάλη πλειοψηφία όμως του λαού και η ηγεσία αρμένιζαν, όπως και στη Σμύρνη, μέσα στους δικούς τους μυθικούς κόσμους, πιστεύοντας πως «οι τουρκοκύπριοι θα έβραζαν τελικά στο ζουμί τους».  Εμείς οι λίγοι ήμασταν οι «κινδυνολόγοι», οι «λιγόψυχοι», οι «ψοφοδεείς».  Σε μια συνάντηση που οργάνωσε ο Γλαύκος Κληρίδης στην άνω αίθουσα της Βουλής στις αρχές της δεκαετίας του 1970 στην οποία είχα προσκληθή και εγώ, αναλύθηκε το κυπριακό και οι κίνδυνοι.  Κανείς όμως δεν άκουε.  Τελικά ήρθε το πραξικόπημα, ήλθε η εισβολή και χάσαμε τη μισή Κύπρο.

  2. Στις 10 Νοεμβρίου 1978 μας παραδόθηκε το Αγγλο-Αμερικανο-Καναδικό Σχέδιο.  Το παρέλαβα προσωπικά από τον Matthew Nimetz, Υφυπουργό Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, στο Harvard Club της Νέας Υόρκης.  Ήταν ίσως το καλύτερο σχέδιο λύσης που πήραμε ποτέ.  Μετέτρεπε το ενιαίο κράτος του 1960 σε ομοσπονδιακό.  Μας παρεδίδοντο τα Βαρώσια ανεξάρτητα από την έκβαση των συνομιλιών.  Τότε:
  • οι τούρκοι έποικοι δεν υπήρχαν
  • ”χρήστες» των περιουσιών δεν υπήρχαν
  • εκ περιτροπής προεδρία δεν υπήρχε
  • παρθενογένεση δεν υπήρχε
  • διζωνικότητα με την έννοια που η λέξη απέκτησε μετά, δεν υπήρχε
  • η Μόρφου δεν αμφισβητείτο
  • οι τεράστιες τουρκικές επενδύσεις, το νερό και ο ηλεκτρισμός δεν υπήρχαν
  • η κατοχή δεν είχε βαθύνει


Ο Nimetz, μου είχε πει ότι «Η Άγκυρα δεν ήτο αρνητική».  Και όμως εμείς απορρίψαμε την πρωτοβουλία παρά τις έντονες προσωπικές μου ενστάσεις.  Την απέρριψαν οι «μεγάλοι πατριώτες», που κατέστρεψαν σταδιακά την Κύπρο, οι ίδιοι που φωνάζουν και σήμερα. 

  1. Στις 8 Αυγούστου 1983 παρέλαβα προσωπικά στη Λευκωσία τους «Δείκτες» του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Perez de Cuellar, από τον Ειδικό Αντιπρόσωπο του Hugo Gobbi.  Οι συνθήκες ήταν ευνοϊκές για μας, όπως και το 1978. Είχα προειδοποιήσει πως η απόρριψη ίσως θα οδηγούσε σε ανακήρυξη του τουρκοκυπριακού κράτους, όπως άλλωστε διεδίδετο διεθνώς.  Δεν εισακούσθηκα.  Μου ελέχθη από τον πρόεδρο Κυπριανού πως είχε διαβεβαίωσεις από τον πρόεδρο της Ρουμανίας Ceausescu (που είχε στενές σχέσεις με την Άγκυρα) πως κάτι τέτοιο δεν επρόκειτο να συμβεί.  Παρά τις ενστάσεις ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ η πρωτοβουλία απορρίφθηκε.  Εγώ παραιτήθηκα στις 20 Σεπτεμβρίου 1983.  Το «κράτος» ανακηρύχθηκε 55 μέρες μετά, στις 15 Νοεμβρίου 1983. 

  2. Ακολούθησαν τα «Ενοποιημένα Έγγραφα» (1985), η Δέσμη Ιδεών (1992), το Τραουτπεκ (1996), το σχέδιο Ανάν (2002).  Το κάθε Σχέδιο ήταν χειρότερο από το προηγούμενο, γιατί η πάροδος του χρόνου δημιουργούσε νέα τετελεσμένα.  Ακολούθησαν και οι συνομιλίες Χριστόφια-Ταλάτ (2008).

Τίποτα δεν έγινε.  Αναζητούσαμε πάντα το άπιαστο.  Μέσα σε ένα κόσμο όπου γύρω μας βομβαρδίζονται και χάνονται λαοί, όπου η μισή υφήλιος είναι πνιγμένη στο αίμα και στη φτώχεια, εμείς διυλίζουμε τον κώνωπα και συζητάμε για εβδομάδες αν η «Αντιγόνη» ταιριάζει στην κατακτημένη Σαλαμίνα (η οποία φαίνεται πως πρέπει να τιμωρηθεί, επειδή κατακτήθηκε λόγω και της δικής μας βλακείας).  

Ξεχνάμε, Σμύρνη αγαπημένη, πως η Ιωνία δεν υπάρχει πια και πως κανένας από τους ισχυρούς της γης δεν νοιάστηκε ή ανησύχησε ποτέ ή δεν ήπιε το ουίσκι του γιατί η Ιωνία χάθηκε.   

Όπως δεν ανησύχησε κανένας ούτε διαταράχθηκε η άνετη ζωή των ισχυρών όταν κατελήφθη η Κύπρος το 1974 ούτε άπλωσε κανείς έστω και ένα χέρι βοήθειας.

Φαίνεται ίσως πως και πάλι λείπει ο Θεός στα ξένα.

Χαίρομαι  που ο πρόεδρος Αναστασιάδης καταβάλλει μια τιτάνια προσπάθεια προτού είναι αργά.

 

Νίκος Α. Ρολάνδης

Υπουργός Εξωτερικών 1978-1983
Υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού 1998-2003
Βουλευτής 1991-1996
Πρόεδρος του Κόμματος των Φιλελευθέρων 1986-1998
Αντιπρόεδρος της Διεθνούς των Φιλελευθέρων 1994-1998

Send to Facebook

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Η κίνηση εντυπωσιασμού της τουρκικής πλευράς σε σχέση με την πρόθεση συζήτησης ανοίγματος της περίκλειστης πόλης της Αμμοχώστου δεν μπορεί να ανατρέψει τα δεδομένα που υπάρχουν σε σχέση με το όλο ζήτημα. Τα δεδομένα αυτά προκύπτουν μέσα από δεσμευτικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών αλλά και...

02/08/2017 10:23

Λευτέρη Χριστοφόρου

Η Κύπρος, εδώ και αρκετό χρονικό διάστημα, άφησε πίσω οριστικά και αμετάκλητα την ολέθρια ύφεση, τους αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης, την επιζήμια οικονομική αβεβαιότητα και τις θλιβερές συνέπειες που βίωσε ο λαός μας, τα προηγούμενα χρόνια. Πιστεύω ότι δικαίως, τόσο συνάδελφοι Ευρωβουλευτές όσο και τεχνοκράτες και αξιωματούχοι...

31/07/2017 11:05

Νίκος Α. Ρολάνδης

Στις 28 Ιανουαρίου 1956 προτάθηκε στον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο από τους Άγγλους, μέσω του Υπουργού Αποικιών Alan Lennox-Βoyd, το Σχέδιο Harding που προνοούσε αυτοδιάθεση σε 10 χρόνια, με ελάχιστη εμπλοκή των τουρκοκυπρίων. Ήταν μια μοναδική ευκαιρία για την Κύπρο. Ο Μακάριος όμως ήθελε να το βελτιώσει περαιτέρω, το απέρριψε. Ο Lennox-Βoyd τότε σηκώθηκε...

20/07/2017 06:46

Ηλίας Δημητρίου

Η επόμενη μέρα της αποτυχίας στο Κυπριακό μας βρίσκει με πανέτοιμους σωτήρες που «σαν έτοιμοι από καιρό, σα θαρραλέοι» παρουσιάζουν το δικό τους σχέδιο σωτηρίας. Είτε ονομάζεται σχέδιο Β ή Γ ή αλλαγή στρατηγικής, σε τελική ανάλυση βρίσκεις σε όλα κοινό παρονομαστή και αποτέλεσμα. Οι σωτήρες, βέβαια, βρίσκονται ένθεν κι ένθεν...

19/07/2017 10:03

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Το μείζον ζήτημα της ασφάλειας και των εγγυήσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας βρίσκεται στο επίκεντρο της Διάσκεψης για την Κύπρο που λαμβάνει χώρα στο Κρανς Μοντανά της Ελβετίας. Το ζήτημα αυτό αποτελεί θεμελιώδες ζήτημα για τις διαπραγματεύσεις, κάτι που έχει τονιστεί από τον ίδιο τον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων...

06/07/2017 12:12

Λήδας Κουρσουμπά

Η καθιέρωση της 1ης Ιουνίου, ως Παγκόσμιας Ημέρας Παιδιού, υπογραμμίζει το ενδιαφέρον της παγκόσμιας κοινότητας για τα θέματα που αφορούν τα παιδιά και την παιδική ηλικία γενικότερα. Η συγκεκριμένη μέρα έπρεπε να είναι μια μέρα χαράς και γιορτής για όλα τα παιδιά. Ωστόσο, δεν είναι. Εκατομμύρια παιδιά, σε ολόκληρο τον κόσμο,...

01/06/2017 07:01

Σοφία Κολάνη

"Αυτοί που είναι εναντίον της πολιτικής είναι υπέρ της πολιτικής που τους επιβάλλεται"  Μπέρτολτ Μπρεχτ Δεν θα μπορούσε τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο να αντικατοπτρίσουν την Κυπριακή πραγματικότητα εκτός από τα λόγια του Γερμανού συγγραφέα. Η Κύπρος ομοιάζει με μια κοινωνία που μπάζει από παντού, με μια...

19/05/2017 09:44

Λευτέρη Χριστοφόρου

Η Κύπρος μέχρι το 2013 εφάρμοζε μία αποτυχημένη οικονομική πολιτική που καθημερινά αύξανε τα ελλείμματα, το Χρέος της Χώρας, τις Σπατάλες στη Δημόσια Υπηρεσία, που οδηγούσε στη μείωση και τελικά εξαφάνιση των αποθεματικών του κράτους, την αδυναμία του κράτους να πληρώσει μισθούς και συντάξεις και στην υποχρεωτική περικοπή μισθών,...

18/05/2017 11:58

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 16 Μαίου 2017 στο Στρασβούργο την έβδομη έκθεση προόδου για το Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για την Ασφάλεια, με την οποία καθορίζει μια νέα προσέγγιση στη διαλειτουργικότητα των συστημάτων πληροφοριών. Ο κεντρικός στόχος της έκθεσης ήταν να αναδείξει, πέραν των βημάτων τα οποία έχουν ήδη γίνει...

17/05/2017 11:39

Νίκος Α. Ρολάνδης

Εκτιμώ πολύ τις προσπάθειες που έχεις καταβάλει μέχρι σήμερα για να βρεις λύση στο κυπριακό πρόβλημα. Θέλω να πιστεύω πως θα συνεχίσεις μέχρι τέλους αυτή την πορεία, που γίνεται όλο και πιο μοναχική, όσο μεγαλώνουν οι δυσχέρειες και οι ευθύνες. Είμαι, αγαπητέ Νίκο, ο πιο παλιός στη ζωή, πρώην Υπουργός Εξωτερικών, όχι μόνο της...

12/05/2017 09:24

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Ο πρώτος γύρος των γαλλικών προεδρικών εκλογών που διεξήχθη στις 23 Απριλίου 2017 σηματοδοτεί, ουσιαστικά, την απαρχή μιας νέας τάξης πραγμάτων στη Γαλλία. Το πλέον σημαντικό γεγονός είναι ότι για πρώτη φορά στη σύγχρονη πολιτική ιστορία της χώρας, κανένα από τα υφιστάμενα μεγάλα κόμματα που κυριαρχούσαν τις τελευταίες δεκαετίες...

24/04/2017 13:28

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Το οριακό αποτέλεσμα του τουρκικού δημοψηφίσματος υπέρ του Ναι με ποσοστό 51,41% έναντι 48,59% του Όχι οριοθετεί τη νέα τάξη πραγμάτων που δημιουργείται στην Τουρκία. Ο Ερντογάν έχει επιτύχει μια πύρρειο νίκη, η οποία δημιουργεί πλέον μια αβέβαια κατάσταση, με την χώρα να βρίσκεται πλήρως διχασμένη και ιδιαίτερα πολωμένη. Η ανάγνωση...

19/04/2017 12:18

Back to Top