Νίκος Α. Ρολάνδης
Ως πότε ο Ελληνισμός θα πληρώνει για τα δικά του λάθη;

 

ΚΥΠΡΟΣ, ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ

ΣΜΥΡΝΗ, ΧΑΜΕΝΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ, ΑΓΑΠΗΜΕΝΕΣ

Ως πότε ο Ελληνισμός θα πληρώνει για τα δικά του λάθη;

 

Σμύρνη,

Καλή μου, όταν λαμπάδιασε τ’ ωραίο κορμί σου ως τ’ άστρα,
δε βρέθη Θεός να σου σταθεί μητ’ άνθρωπος εσένα,
μον’ κοίταζ’ η μέρα βουβή κ’ η νύχτα αναγελάστρ
γιατί οι ανθρώποι ήταν θεριά κ’ έλειπε ο Θεός στα ξένα

                                                              Άγγελος Σημηριώτης

 

Στις 14 Νοεμβρίου 1922 εσχηματίσθη στην Αθήνα Επαναστατικό Στρατοδικείο, το οποίο καταδίκασε σε θάνατο τους πρώην πρωθυπουργούς Δημήτριον Γούναρην, Π. Πρωτοπαπαδάκην και Νικολάον Στράτον, τους πρώην υπουργούς Γ. Μπαλτατζήν και Ν. Θεοτόκην και τον αρχιστράτηγον Χατζηανέστην, τους δε πρώην υπουργούς Μιχαήλ Γούδαν και Ξ. Στρατηγόν σε ισόβια δεσμά.  Οι καταδικασθέντες σε θάνατον εξετελέσθησαν το πρωϊ της 15ης Νοεμβρίου 1922.  Ο ιστορικός ηγέτης Ελευθέριος Βενιζέλος, με τηλεγράφημα του από τη Λωζάνη της Ελβετίας, προσπάθησε μάταια να ανακόψει την εκτέλεση, επικαλεσθείς το ότι οι καταδικασθέντες «είχον υπέρ εαυτών την κοινήν γνώμη του λαού των».

Παρ’ όλο που πρόσφατα υπήρξε κάποια αναθεώρηση της πιο πάνω απόφασης, αυτή αποτελεί τον τραγικό επίλογο της καταστροφής της Μικράς Ασίας, στην οποίαν οδήγησε, μεταξύ άλλων, σειρά λαθών του ελληνισμού.  Ακολούθησε η Συνθήκη της Λωζάνης του 1923, η οποία σύμφωνα με έλληνες ιστορικούς ήταν ίσως η θλιβερότερη σελίδα της Ελληνικής ιστορίας.  «Ο Ελληνισμός της Ιωνίας, της Θράκης και του Πόντου ετερμάτιζε τον ένδοξο μακραίονα βίο του». 

Ήταν μια ιστορία και ένας πολιτισμός τριών χιλιάδων χρόνων που χάθηκε.  Ήταν ένας πληθυσμός ενάμιση εκατομμυρίου ανθρώπων που εκτοπίσθηκαν ή σφαγιάσθηκαν το 1922. 

Ναι, Σμύρνη αγαπημένη, και εσύ Μιμή Ντενίση που με την εξαίρετη δουλειά σου μας την έφερες από τα βάθη των χρόνων.  Ήταν μια ιστορία που ξεκίνησε με την απόβαση του ελληνικού στρατού στην ανοικτή αγκαλιά σου,  Σμύρνη, τον Μάϊο του 1919, μέσα σε παραλήρημα, θούρια πατριωτικά, δάκρυα και μεγάλα οράματα λαού και ηγεσίας.  Για να καταλήξει τρία χρόνια και τρεις μήνες μετά, μέσα από λάθη και έλλειψη προγραμματισμού, στη θλιβερή αυλαία που τερμάτισε τρεις χιλιάδες χρόνια ιστορίας. 

Έγραψε σχετικά ο μεγάλος ποιητής Άγγελος Σικελιανός  στη «Δέηση» του.

«Πνεύμα του πόνου που οι θλιμμένοι αγώνες σε υψώσανε στων αιώνων τους αιώνες…
Άκου τους λαούς που βοούν σαν τα μελίσσια…. κ’ είν’ οι δεήσεις τους κυπαρίσσια στη θεία τους θλίψη»

Πενήντα δυό χρόνια μετά, τον Ιούλη του 1974, η Κύπρος ζει την σφαγή, την εισβολή και κατοχή.  Όπως και στην περίπτωση της Σμύρνης δεν ήταν τυχαία τα όσα συνέβησαν το 1974:

Προηγήθηκε ο ένδοξος αλλά απρογραμμάτιστος αγώνας 1955-1959 για ένωση με την Ελλάδα, που είχε σαν αποτέλεσμα όχι την ένωση αλλά μια κουτσουρεμένη ανεξαρτησία, με αναβαθμισμένο  το τουρκοκυπριακό στοιχείο, από «μειονότητα» σε «κοινότητα», με πολλά πλεονεκτήματα. 

Η Κυπριακή Δημοκρατία, που γεννήθηκε το 1960, ήταν και παρέμεινε η «ορφανή κόρη της Μεσογείου», γιατί ο λαός της (Έλληνες και Τούρκοι) δεν πίστεψαν σε αυτή.  Άλλωστε ο αρχηγός του κράτους Αρχιεπίσκοπος Μακάριος με επιστολή του προς τον Έλληνα πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου τον Μάρτιο 1964 έγραψε:  «Εγώ είμαι ο υπογράψας τας Συμφωνίας αυτας (Ζυρίχης-Λονδίνου, που δημιούργησαν την Κυπριακή Δημοκρατία).  Ουδ’ επί στιγμήν όμως επίστευσα ότι αύται θα απετέλουν μόνιμον καθεστώς». (Πρέσβη Κρανιδιώτη «Ανοχύρωτη Πολιτεία», τόμος 1 σελ. 135).  Αυτά έγραφε ο αρχηγός του κράτους για τη χώρα που δημιούργησε κι’ ας είχε ορκισθεί 4 χρόνια πριν «πίστιν και σεβασμόν εις το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας». Οι δε τουρκοκύπριοι συμπεριφέρονταν ανάλογα, με στόχο τη διχοτόμηση.

Ποιάν προοπτική λοιπόν και ποια ελπίδα είχε η ορφανή κόρη της Μεσογείου;  Δεν είχε.  Και η τραγική κατάληξη, ανάλογη με τη σφαγή της Σμύρνης, γράφτηκε με το ελληνικό πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή του 1974:  Κατακτημένο το 37% της χώρας, 40.000 τουρκικός στρατός, ξένες εγγυήσεις, 160.000 πρόσφυγες, 2.000 έλληνες και τούρκοι αγνοούμενοι και 3.000 νεκροί. 

Και περιμένουμε τώρα και 42 χρόνια τον τραγικό επίλογο, την δικής μας «Συνθήκη της Λωζάνης».  Αλλά η Λωζάνη και όλες οι Λωζάνες μετά που έχει χαθή ένας πόλεμος είναι πάντα αδίστακτες, σκληρές και πονεμένες.

Προσωπικά έζησα πολλές από τις τραγικές ώρες της Κύπρου είτε ως ιδιώτης, είτε ως πολιτικός.  Διαφώνησα, φώναξα, παραιτήθηκα από τη θέση του Υπουργού Εξωτερικών.  Η πορεία όμως συνεχιζόταν πάντα η ίδια:  Κενά συνθήματα, ατεκμηρίωτος ενθουσιασμός, έλλειψη πολιτικής σκέψης και σύνεσης, φτηνός και εύκολος «πατριωτισμός», διαφθορά, επιδίωξη αξιωμάτων.  Τίποτε άλλο.  Ντροπή!! 

Τις κρίσιμες αυτές ώρες, μέσα από τις προσωπικές μου εμπειρίες, θα ήθελα να φέρω ξανά στην επιφάνεια μερικά από τα τραγικά μας λάθη:

  1. Πριν από το 1974 είχα την άποψη πως η πορεία της Κύπρου, γεμάτη με πολιτικές ακροβασίες, συγκρούσεις, δολοφονίες και αστάθεια, θα οδηγούσε ίσως στην τουρκική εισβολή την οποίαν απείλησε αρκετές φορές η Τουρκία, ιδίως από το 1964 και μετά.  Η μεγάλη πλειοψηφία όμως του λαού και η ηγεσία αρμένιζαν, όπως και στη Σμύρνη, μέσα στους δικούς τους μυθικούς κόσμους, πιστεύοντας πως «οι τουρκοκύπριοι θα έβραζαν τελικά στο ζουμί τους».  Εμείς οι λίγοι ήμασταν οι «κινδυνολόγοι», οι «λιγόψυχοι», οι «ψοφοδεείς».  Σε μια συνάντηση που οργάνωσε ο Γλαύκος Κληρίδης στην άνω αίθουσα της Βουλής στις αρχές της δεκαετίας του 1970 στην οποία είχα προσκληθή και εγώ, αναλύθηκε το κυπριακό και οι κίνδυνοι.  Κανείς όμως δεν άκουε.  Τελικά ήρθε το πραξικόπημα, ήλθε η εισβολή και χάσαμε τη μισή Κύπρο.

  2. Στις 10 Νοεμβρίου 1978 μας παραδόθηκε το Αγγλο-Αμερικανο-Καναδικό Σχέδιο.  Το παρέλαβα προσωπικά από τον Matthew Nimetz, Υφυπουργό Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, στο Harvard Club της Νέας Υόρκης.  Ήταν ίσως το καλύτερο σχέδιο λύσης που πήραμε ποτέ.  Μετέτρεπε το ενιαίο κράτος του 1960 σε ομοσπονδιακό.  Μας παρεδίδοντο τα Βαρώσια ανεξάρτητα από την έκβαση των συνομιλιών.  Τότε:
  • οι τούρκοι έποικοι δεν υπήρχαν
  • ”χρήστες» των περιουσιών δεν υπήρχαν
  • εκ περιτροπής προεδρία δεν υπήρχε
  • παρθενογένεση δεν υπήρχε
  • διζωνικότητα με την έννοια που η λέξη απέκτησε μετά, δεν υπήρχε
  • η Μόρφου δεν αμφισβητείτο
  • οι τεράστιες τουρκικές επενδύσεις, το νερό και ο ηλεκτρισμός δεν υπήρχαν
  • η κατοχή δεν είχε βαθύνει


Ο Nimetz, μου είχε πει ότι «Η Άγκυρα δεν ήτο αρνητική».  Και όμως εμείς απορρίψαμε την πρωτοβουλία παρά τις έντονες προσωπικές μου ενστάσεις.  Την απέρριψαν οι «μεγάλοι πατριώτες», που κατέστρεψαν σταδιακά την Κύπρο, οι ίδιοι που φωνάζουν και σήμερα. 

  1. Στις 8 Αυγούστου 1983 παρέλαβα προσωπικά στη Λευκωσία τους «Δείκτες» του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Perez de Cuellar, από τον Ειδικό Αντιπρόσωπο του Hugo Gobbi.  Οι συνθήκες ήταν ευνοϊκές για μας, όπως και το 1978. Είχα προειδοποιήσει πως η απόρριψη ίσως θα οδηγούσε σε ανακήρυξη του τουρκοκυπριακού κράτους, όπως άλλωστε διεδίδετο διεθνώς.  Δεν εισακούσθηκα.  Μου ελέχθη από τον πρόεδρο Κυπριανού πως είχε διαβεβαίωσεις από τον πρόεδρο της Ρουμανίας Ceausescu (που είχε στενές σχέσεις με την Άγκυρα) πως κάτι τέτοιο δεν επρόκειτο να συμβεί.  Παρά τις ενστάσεις ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ η πρωτοβουλία απορρίφθηκε.  Εγώ παραιτήθηκα στις 20 Σεπτεμβρίου 1983.  Το «κράτος» ανακηρύχθηκε 55 μέρες μετά, στις 15 Νοεμβρίου 1983. 

  2. Ακολούθησαν τα «Ενοποιημένα Έγγραφα» (1985), η Δέσμη Ιδεών (1992), το Τραουτπεκ (1996), το σχέδιο Ανάν (2002).  Το κάθε Σχέδιο ήταν χειρότερο από το προηγούμενο, γιατί η πάροδος του χρόνου δημιουργούσε νέα τετελεσμένα.  Ακολούθησαν και οι συνομιλίες Χριστόφια-Ταλάτ (2008).

Τίποτα δεν έγινε.  Αναζητούσαμε πάντα το άπιαστο.  Μέσα σε ένα κόσμο όπου γύρω μας βομβαρδίζονται και χάνονται λαοί, όπου η μισή υφήλιος είναι πνιγμένη στο αίμα και στη φτώχεια, εμείς διυλίζουμε τον κώνωπα και συζητάμε για εβδομάδες αν η «Αντιγόνη» ταιριάζει στην κατακτημένη Σαλαμίνα (η οποία φαίνεται πως πρέπει να τιμωρηθεί, επειδή κατακτήθηκε λόγω και της δικής μας βλακείας).  

Ξεχνάμε, Σμύρνη αγαπημένη, πως η Ιωνία δεν υπάρχει πια και πως κανένας από τους ισχυρούς της γης δεν νοιάστηκε ή ανησύχησε ποτέ ή δεν ήπιε το ουίσκι του γιατί η Ιωνία χάθηκε.   

Όπως δεν ανησύχησε κανένας ούτε διαταράχθηκε η άνετη ζωή των ισχυρών όταν κατελήφθη η Κύπρος το 1974 ούτε άπλωσε κανείς έστω και ένα χέρι βοήθειας.

Φαίνεται ίσως πως και πάλι λείπει ο Θεός στα ξένα.

Χαίρομαι  που ο πρόεδρος Αναστασιάδης καταβάλλει μια τιτάνια προσπάθεια προτού είναι αργά.

 

Νίκος Α. Ρολάνδης

Υπουργός Εξωτερικών 1978-1983
Υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού 1998-2003
Βουλευτής 1991-1996
Πρόεδρος του Κόμματος των Φιλελευθέρων 1986-1998
Αντιπρόεδρος της Διεθνούς των Φιλελευθέρων 1994-1998

Send to Facebook

Κώστα Κώστα

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εμπορίου και Βιομηχανίας, εδώ και 4 μήνες, σε 5 συνεδρίες της, συζήτησε τα σοβαρά προβλήματα...

12/01/2017 10:07

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Επ’ αφορμή των συζητήσεων που υπάρχουν πρωτίστως στο εσωτερικό σε σχέση με τις συνομιλίες στη Γενεύη και το μείζον...

11/01/2017 11:58

Νεοκλή Συλικιώτη

Βρισκόμαστε ίσως στην πιο κρίσιμη φάση του Κυπριακού, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε θετική κατάληξη. Ωστόσο ο δρόμος για...

09/01/2017 16:17

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Η επίθεση με φορτηγό στην χριστουγεννιάτικη αγορά του Βερολίνου σε συνδυασμό με την άνανδρη δολοφονία του Ρώσου Πρέσβη στην Τουρκία συνθέτουν το σκηνικό τις μέρες αυτές. Οι επιπτώσεις τους στις ευρύτερες εξελίξεις θα είναι ραγδαίες και δεν μπορούν εύκολα να προσδιοριστούν. Το γεγονός παραμένει ότι η ασύμμετρη απειλή της...

21/12/2016 12:22

Αθηνά Δανού

Μετά από πάρα πολύ σκέψη και αφού εκτίμησα όλες τις παραμέτρους μιας τέτοιας απόφασης, υποβάλω την υποψηφιότητα μου για μια θέση στο Δημοτικό Συμβούλιο Στροβόλου. Ελπίζω ότι δεν μπορεί να αμφισβητηθεί από κανέναν το πάθος και η επιθυμία μου για προσφορά  στα κοινά του Δήμου Στροβόλου, αλλά και η μέχρι τώρα συνεισφορά μου. Ως...

14/12/2016 07:10

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Η αδυσώπητη τουρκική στάση έκανε και πάλι το θαύμα της. Όχι πως θα ανέμενε κανείς κάτι πολύ διαφορετικό από αυτό που έχει επισυμβεί στο Μον Πελεράν, κατά την διάρκεια του δεύτερου γύρου διαπραγματεύσεων στο ελβετικό θέρετρο. Τελικά, από το βουνό του προσκυνητή δεν βγήκε άσπρος καπνός όσον αφορά στη σύγκλιση των δυο πλευρών...

23/11/2016 13:24

Πάνος Δανός

Από το 1990 έως το 2008 η μεγέθυνση του ΑΕΠ της Ελλάδας ήταν κατά μέσο όρο υψηλότερη από αυτόν του μέσου όρου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όμως, από το 2009 → ύφεση…και μέχρι σήμερα η Ελλάδα έχει ως αποτέλεσμα μιας δεκαετίας Κεϊνσιανών πολιτικών δανεισμού, το 3ο ΜΝΗΜΟΝΙΟ και εξακολουθεί να έχει υπερβάλλον δημόσιο χρέος.

22/11/2016 12:21

Ελένη Θεοχάρους

Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, αρχικά δήλωσε δημόσια ότι θα τον συνοδεύσει στην Ελβετία το Εθνικό Συμβούλιο. Αυτή άλλωστε ήταν και προεκλογική του δέσμευση. Το Κυπριακό έλεγε δεν είναι προσωπική υπόθεση. Μετά, τού  «απαγόρευσε» η Τουρκία και ο Ακιντζί την μετάβαση των πολιτικών αρχηγών στην Ελβετία. Γιατί; Τι φοβούνταν;...

16/11/2016 07:04

Χρίστος Χρίστου

Πόσο χρόνο προειδοποίησης απαιτείται να δώσει ο εργοδότης ή ο εργοδοτούμενος για τερματισμό της μεταξύ τους σύμβασης εργασίας; Η προειδοποίηση πρέπει να είναι γραπτή ή προφορική; Τι δικαιώματα έχει ο εργαζόμενος που βρίσκεται σε περίοδο προειδοποίησης και λαμβάνει προσφορά για νέα εργασία; Μεγάλος αριθμός ερωτημάτων που...

15/11/2016 12:12

Ελένη Φτιάκα

Θα πρέπει καταρχάς να αρχίσω αυτό το κομμάτι ζητώντας ταπεινά συγγνώμη από όλες τις ξανθιές της κυπριακής τηλεόρασης για τη σύγκριση αυτή που κάνω εδώ.  Κι αυτό διότι καμμιά, μα καμμιά ξανθιά μέχρι τώρα, δεν έχει εκστομίσει τις πατάτες που έχει εκσφενδονίσει κατά καιρούς ο αρχιεπίσκοπος.  Και καμμιά, μα καμμιά, δεν έχει κάνει ποτέ...

07/11/2016 09:44

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Στις 8 Νοεμβρίου 2016 οι Αμερικανοί πολίτες θα εκλέγουν τον 45ο Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, σε μια διαδικασία που ήδη θεωρείται ως η πιο πολωτική και η δυσκολότερη όλων των προεκλογικών αναμετρήσεων. Λίγες μέρες πριν τις εκλογές, κάποιες δημοσκοπήσεις δείχνουν, για πρώτη φορά από τον Μάιο, τον υποψήφιο των Ρεπουμπλικάνων...

04/11/2016 07:43

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού

Ενόψει της μετάβασης του Προέδρου της Δημοκρατίας και του ηγέτη της Τ/Κ κοινότητας στην Ελβετία στις 7 Νοεμβρίου για την συζήτηση του εδαφικού, κρίνεται σκόπιμο να επισημάνουμε κάποια συγκεκριμένα ζητήματα. Πρώτον, την κρισιμότητα της παρούσας φάσης των συνομιλιών. Δεύτερον, την κρισιμότητα του ζητήματος του εδαφικού. Τρίτον,...

01/11/2016 15:17

Back to Top