Επιστρέφουμε στην εποχή των... συνοικεσίων;
Ο έρωτας στα χρόνια των νέων τεχνολογιών

Το συνοικέσιο είναι μια πατροπαράδοτη πρακτική για να παντρεύονται μεταξύ τους τα ζευγάρια με μεσάζοντα έναν άνθρωπο που "ξέρει πώς να ταιριάζει ανθρώπους". Στα αγγλικά ο ρόλος αυτός αποδίδεται με τη λέξη "matchmaker". Προκύπτει από το ρήμα match (ταιριάζω)+ making (πράξη)=>κάνω [δύο ανθρώπους] να ταιριάζουν, ή "ταιριάζω δύο ανθρώπους".

Στα ελληνικά η ετυμολογία της λέξης προκύπτει από το "συν-" που σημαίνει "μαζί" και το ρήμα "οικώ" που σημαίνει "διαμένω". Είναι δηλαδή η πράξη της συγκατοίκησης στην ουσία ενώ ο έγγαμος βίος εννοείται μέσα απ' αυτήν.

Στα αγγλικά παρατηρούμε ότι δίνεται βάση στην ιδιότητα του ταιριάσματος ενώ στα ελληνικά της συνοίκησης. Σαν να λένε στην κουλτούρα τους οι Βρετανοί "είναι σημαντικό να ταιριάζουν" ενώ οι Έλληνες "να έχουν ένα κεραμίδι πάνω απ' το κεφάλι τους".

Στην Ελλάδα η πρακτική αυτή άρχισε να φθίνει ή να χρησιμοποιείται λιγότερο μετά τη δεκαετία του 1960 οπότε και οι άνθρωποι έδωσαν κάποια έμφαση στο συναίσθημα έτσι όπως προτείνεται από το "match making" περισσότερο παρά από το "συνοικέσιο".

Οι κοπέλες είχαν πια άποψη για τους υποψηφίους γαμπρούς που ερχόντουσαν στο σπίτι να τις ζητήσουν και πολλές φορές έλεγαν "όχι" σε μνηστήρες που μπορεί να ενέκριναν οι γονείς τους. Δηλαδή πέρα από τα κριτήρια που είχαν πια οι γονείς, η μέλλουσα νύφη και κόρη είχε πλέον κι αυτή λόγο μέσα από τον έρωτα.

Τί ήταν λοιπόν ο έρωτας; Πώς διαμορφώθηκε ως τότε και πώς αποτέλεσε κριτήριο επιλογής του γαμπρού;
Πριν από κάποιες μέρες έβλεπα ένα επεισόδιο της σειράς “The Borgias” όπου πραγματεύεται τη ζωή της οικογένειας Βοργία το 15-16 αιώνα μ.Χ. στην Ιταλία όπου μεσουρανούσε η Ρωμαιοκαθολική εκκλησία. Ο Πάπας Αλέξανδρος έπρεπε να παντρέψει την κόρη του σύντομα για να ενισχύσει τις δυνάμεις του και τις συμμαχίες εναντίον των εχθρών που τον ήθελαν νεκρό και καθαιρεμένο από το Παπικό αξίωμα.

Η μικρή Λουκρητία, όπως ήταν το όνομα της κόρης, έπρεπε να διαλέξει ένα γαμπρό κάποιας από τις οικογένειες που ήταν φιλικά διακείμενες απέναντι στον Πάπα και την πολιτική εξουσία του. Πριν απ' αυτό, ένας νέος αγράμματος και ταπεινός στην καταγωγή και το επάγγελμα τόλμησε να πλησιάσει ερωτικά τη Λουκρητία και βρήκε τραγικό τέλος.

Το κορίτσι ήταν δυστυχισμένο καθώς δεν ήταν δυνατό να χαρεί την επιλογή του χωρίς κριτήρια πολιτικής και στρατιωτικής δύναμης, χωρίς να έχει το βάρος ότι η επιλογή της αυτή επηρεάζει την πολιτική και θρησκευτική εικόνα της οικογένειάς της. Ο αυθορμητισμός της να αγαπήσει “ένα αγράμματο χωρικό” εμφανίστηκε επιπόλαιος κι επικίνδυνος.

Αναφέρομαι σ΄ αυτή την ιστορία γιατί μου φάνηκε αρχετυπική ως προς την ανάδυση της αίσθησης ότι “ο έρωτας είναι καταδικασμένος”, “οι νέοι που ερωτεύονται καταστρέφονται”. Μια παρόμοια εικόνα για αυτό το συναίσθημα παρατηρεί κανείς εύκολα και στο "Ρωμαίο και την Ιουλιέτα," έργο που αναφέρεται μάλλον σε μια ταραγμένη περίοδο του δέκατου έκτου αιώνα, δηλαδή περίπου έναν αιώνα μετά την ιστορία των Βοργίων.

Η δυναμική των σχέσεων. Απ' την εξουσία στην αγάπη: Ένα εκκρεμές
Το “χωριατόπαιδο” έδωσε ευαισθησία στην κόρη η οποία εισέπραττε μόνο ξύλινες και απρόσωπες συμπεριφορές από τους συζύγους της, που αντιστοιχούσαν κυρίως στην κοινωνική της τάξη παρά στο πρόσωπό της. Κατάφερε να ανταγωνιστεί επαρκώς τους υπόλοιπους κοινωνικά προνομιούχους συζύγους και μνηστήρες και βρήκε τρόπο να κάνει την κόρη να χαμογελάσει και να ονειρευτεί την προσωπική της ευτυχία: Τρυφερότητα από τον άνδρα της και οικογένεια. Το έκανε με σκοπό τον ανταγωνισμό προς τους μνηστήρες; Ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι το 'κανε από αγνή αγάπη.

Ο έρωτας εδώ είναι μια αντίθεση που προϋποθέτει την πίστη στο λόγο του ερωτευμένου και που σκοπό έχει να κατακτήσει τη γυναίκα παρά να δείξει ότι “δεν είναι όλοι οι άνδρες προσανατολισμένοι στην εξουσία και το κυνήγι της”. Ωστόσο ένας άνδρας εκείνης της εποχής με εξουσία, εύκολα θα ειρωνευόταν αυτό τον ισχυρισμό, λέγοντας κάτι που μοιάζει με το “όσα δε φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια”: Αν κάποιος δεν μπορεί να έχει πραγματική εξουσία θα αρκεστεί να μεταχειριστεί τη γοητεία, σύμφωνα με αυτή τη θέση και “θα πείσει μόνο μια γυναίκα”. 

Ο έρωτας λοιπόν είναι η πίστη του αμοιβαίου, του κοινού συναισθήματος αγάπης δύο ανθρώπων και είναι καταδικασμένος γιατί η πίστη δεν βασίζεται σε τίποτε άλλο πέρα από έναν τέτοιο ισχυρισμό. Ο ισχυρισμός αυτός μένει να αποδειχτεί ή να καταρριφθεί μέσα στο χρόνο, ο οποίος είναι γεμάτος από αντιπαραθέσεις που κουράζουν το σώμα και την ψυχή των ερωτευμένων.

Οι ερωτευμένοι πρέπει, όπως όλοι μας, να τρώνε, να φροντίζουν το σώμα τους και να έχουν στέγη. Αυτό γίνεται μελαγχολικά σαφές σε μια πιο σύγχρονη ιστορία έρωτα της ταινίας “Η κάλπικη λίρα” του 1957. Εκεί ένας φτωχός ζωγράφος ερωτεύεται και κλέβει από το πλούσιο σπιτικό της μια νέα κοπέλα, η οποία μαθημένη στην κατά πολύ ανετότερη ζωή, τελικά εγκαταλείπει τον εραστή της και γυρνάει στο πατρικό της. Παντρεύεται τελικά τον εξίσου πλούσιο οικογενειακό φίλο της. Ο έρωτας γι' αυτήν είναι μια πληγωμένη ανάμνηση την οποία επισκέπτεται με το να διαβάζει στις εφημερίδες για την εξέλιξη του ζωγράφου, ο οποίος γίνεται διάσημος εξ αιτίας του πορτραίτου που έχει ζωγραφίσει: Την έκφραση αυτής της γυναίκας την ώρα που του λέει “σ'αγαπώ”. Μια έκφραση που χανόταν όσο περνούσε ο καιρός λόγω της ανέχειας.

Ο σκοπός του συνοικεσίου ήταν και να εξασφαλιστεί οικονομικά το ζεύγος -είτε με την προίκα της νύφης, είτε με την καλή δουλειά του γαμπρού-. Πατούσε στη βάση της αυτοσυντηρητικής ικανότητας η οποία ήταν δύσκολο να δημιουργηθεί απ' το μηδέν και η οποία βασιζόταν παραδοσιακά στο "σπιτικό". Η "αρχή απ' το μηδέν" στη συνέχεια της φιλελεύθερης κοινωνίας ονομάστηκε "αυτοδημιουργία" με τα υποκείμενά της να χαρακτηρίζονται "αυτοδημιούργητα" και έγινε εφικτή όχι χωρίς αντίκτυπο στις συζυγικές σχέσεις. Μετά την ικανότητα να φτιάξει ο κάτοικος μιας κοινωνίας την περιουσία του “απ' το μηδέν” γιατί να μη μπορεί να διαλέξει το ταίρι του;

Το συνοικέσιο είναι μια πρακτική που προστατεύει από όλες αυτές τις συναισθηματικές περιπέτειες που δεν καταλήγουν παρά στη μοναξιά και το ξόδεμα χωρίς λόγο και σκοπό. Όμως απ' τη στιγμή που οι άνθρωποι αποφάσισαν να ακούν την έλξη που νιώθουν προκειμένου να είναι μαζί με τις-τους συντρόφους τους το συνοικέσιο έπεσε στην αφάνεια. Δεν άργησε να ακουστεί ότι οι άνθρωποι που σχετίζονται μέσα απ'αυτή τη μέθοδο είναι κοινωνικά αδέξιοι, πολύ εσωστρεφείς ή γενικά "έχουν πρόβλημα".

Η κοινωνία πέρασε από την κατάκριση του έρωτα στην κατάκριση του συνοικεσίου σταδιακά και ενστερνίστηκε την άποψή ότι ο έρωτας πρέπει να είναι το βασικό κριτήριο με το οποίο ενώνονται δυο άνθρωποι με τα δεσμά του γάμου.

Ο έρωτας ξεκίνησε στο χρόνο σαν κάτι ζωώδες, έγινε κάτι απαγορευμένο, μετά επικίνδυνο και τέλος υποσχόμενο περιπέτειες.
Όπως λένε τα γραφεία συνοικεσίων ή απλώς "γραφεία" πλέον είναι ταμπού το συνοικέσιο. "Οι περισσότεροι αντιμετωπίζουν τα γραφεία δίσπιστα", εξηγεί ιδιοκτήτης γραφείου, γιατί όπως λέει υπάρχει καχυποψία όσον αφορά στις κοινωνικές δεξιότητες. Όμως, υποστηρίζει, ο κόσμος πια ψάχνει κατά κόρον το εφήμερο και το γραφείο εγγυάται ότι τα μέλη του θέλουν σχέση σταθερή. Σχέση γάμου. Η εγκύηση γι'αυτό είναι οι απαιτήσεις που έχουν, τις οποίες δηλώνουν με τη συμμετοχή τους σε γραφείο συνοικεσίων και τα χρήματα που καταβάλλουν σε αυτό. Αυτό λειτουργεί στη βάση "Αν μπορεί κάποιος να ψάξει κάτι εφήμερο δε χρειάζεται να δώσει χρήματα". Ο έρωτας υποστηρίζουν τα γραφεία δεν αποκλείεται απ' το συνοικέσιο. Αυτό συνήθως το ονομάζουν "χημεία μεταξύ των ανθρώπων".

Όμως σήμερα παρατηρούμε μια μεγάλη επιστροφή στο συνοικέσιο.
Πολύ μεγάλος αριθμός νέων ανθρώπων στην δυτική Ευρώπη -μαρτυρίες από τη Σουηδία, τη Σκοτία και την Αγγλία- στηρίζονται σε ηλεκτρονικές υπηρεσίες ανεύρεσης συντρόφου. Είτε για κάτι εφήμερο είτε για μόνιμη σχέση. Στην Ελλάδα συμβαίνει μια τέτοια παράλληλη άυξηση των ανθρώπων που αναζητούν σύντροφο μ'αυτό τον τρόπο. Η περιπέτεια του έρωτα αντικαταστάθηκε απ'τις περιπέτειες της οικονομικής κρίσης; Πρόκειται δηλαδή για μια σιωπηλή απάντηση στην εσωστρέφεια που έχει προκύψει τα τελευταία χρόνια λόγω της τεράστιας οικονομικής ύφεσης;

"Πώς να ταιριάξουν δύο άνθρωποι που ο ένας δουλεύει όλη μέρα κι ο άλλος ζει από τα ενοίκια των σπιτιών που του άφησε η οικογένειά του; Μπορούν να τα βρουν σε καθημερινά θέματα; Μπορούν να κάνουν ο ένας τον άλλο να χαρεί; Η ανέχεια και η περιφάνεια της μιας μπορεί να φανούν αχαριστία στον άλλον. Γιατί δεν πρόκειται για μια στιγμή, αλλά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Μιλάμε για χρόνια." Σκέφτεται άνθρωπος πρόσφατα χωρισμένος.

"Δεν υπάρχει περιθώριο για τέτοιες δολιχοδρομήσεις αν κανείς ξέρει τι θέλει και πως να το ψάξει". Δηλώνει επαγγελματίας γραφείου συνοικεσίων. Στην εποχή που ζούμε, όπου ο φόβος του αναπάντεχου κυριαρχεί, τα προσωπικά ρίσκα μικραίνουν οπότε η επιστροφή σε αυτό το συντηρητικό μέσο διευκολύνεται γιατί όλοι ψάχνουμε το δίπτυχο "τερπνό και οφέλιμο". Δεν είναι πιο απλό να συμπληρώσει ένα άτομο μια φόρμα με τα στοιχεία του και τις προτιμήσεις του και να περιμένει να το διαλέξουν άτομα που κυμαίνονται εκεί γύρω; Αφού η περιπέτεια έρχεται από αλλού τουλάχιστον σ'αυτό υπάρχει μια ασφάλεια.

Κι απ' την άλλη υπάρχουν φωνές που αναρωτιούνται "πού πήγε το φλερτ;", "η ψιλή και άχρηστη κουβέντα ως αυτοσκοπός, μόνο και μόνο για να κοιτάμε τα χαμόγελα ο ένας του άλλου";

Πηγή: boro.gr

Send to Facebook

Φιλίες

Σε αντίθεση με το γάμο δεν υποχρεώνει σε καμία υπογραφή. Και σε σύγκριση με έναν οικογενειακό δεσμό δεν συνεπάγεται ζητήματα δεσμών αίματος. Το περιοδικό Time υπογραμμίζει την αξία που έχει η ευελιξία στη φιλία. «Επιλέγουμε τους φίλους μας και οι εκείνοι μας επιλέγουν», όπως το θέτει στο περιοδικό ο Γουίλιαμ Ρόουλινς, καθηγητής...

21/02/2018 07:04

Do’s & Don’ts!

Μιας και όλοι έχουμε άγχος στα πρώτα ραντεβού, όση ευφράδεια και αν διαθέτεις -υπό νορμάλ συνθήκες-, δεν είναι κακό να έχεις μια έτοιμη λίστα θεμάτων στο μυαλό σου. Είναι θέματα που θα προωθήσουν τη συζήτηση, θα σας κάνουν να γνωριστείτε καλύτερα, και είναι «δοκιμασμένα» ότι δεν θα καταλήξουν σε τσακωμό ή στο να βαρεθείτε και...

20/02/2018 06:38

Χαλαρώστε και απολαύστε το σεξ

Η ανοργασμία είναι μια από τις συχνότερες σεξουαλικές δυσλειτουργίες των γυναικών, μαζί με την έλλειψη σεξουαλικής επιθυμίας. Είναι η ανικανότητα να φτάσετε στον οργασμό παρά την προηγούμενη διέγερση και την αίσθηση επιθυμίας και ενθουσιασμού κατά τη διάρκεια των σεξουαλικών σχέσεων. Οι κύριες αιτίες της ανοργασμίας...

16/02/2018 07:03

Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου

Με αφορμή την Ημέρα των Ερωτευμένων, μια "γιορτή" που είναι ευπώλητη και ως τέτοια συντηρείται από την αγορά, μια νέα νέα μελέτη Αμερικανών ψυχολόγων έρχεται για να επιβεβαιώσει αυτό που πολλοί ίσως υποπτευόμασταν. Οι λιγότερο ελκυστικές γυναίκες είναι πιθανότερο να απατήσουν έναν άνδρα από ό,τι οι όμορφες. Καθώς οι ερωτευμένοι...

14/02/2018 07:04

Τρέλα ερωτευμένη

Ο έρωτας είναι ένα όμορφο συναίσθημα που όλοι οι άνθρωποι πρέπει να έχουν στη ζωή τους. Αλλά όσο και αν λέμε ότι δε μας νοιάζει να ερωτευθούμε ή απλά θέλουμε να περνάμε καλά, βαθιά μέσα μας ξέρουμε την πικρή αλήθεια! Πεθαίνουμε να ζήσουμε έναν έρωτα που θα μας συναρπάσει και θα κάνουμε όνειρα! Αν δεν έχεις ξεράσει μέχρι στιγμής,...

13/02/2018 06:43

Σχέσεις γονέων - παιδιών

Τα περισσότερα παιδιά στην προ-εφηβεία (10 -12 χρόνων) και εφηβεία δεν μπορούν να μοιραστούν κάποια πράγματα με τους γονείς τους, είτε επειδή αυτοί δεν τους ακούνε, δεν τους καταλαβαίνουν ή τις περισσότερες φορές αντιδρούν υπερβολικά. Παρόλα αυτά υπάρχουν γονείς που έχουν καταφέρει αυτή την επικοινωνία και εμπιστοσύνη στη σχέση...

12/02/2018 07:05

Οικογενειακές σχέσεις

Τις μέρες μας η έννοια της οικογένειας είναι κάτι πολύ συγκεκριμένα δομημένο. Οι περισσότεροι –κυρίως παλιάς κοπής άνθρωποι- έχουν δογματικές αντιλήψεις για το τι είναι οικογένεια. Για πολλούς το να αποφασίσει κανείς να μεγαλώσει μόνος του ένα παιδί, είναι λάθος για το παιδί ή δεν συνιστά αυτό που έχουν στο μυαλό τους ως «οικογένεια». Έχουν...

10/02/2018 06:36

Γλώσσα του Σώματος

Οι σχέσεις μπορεί να είναι περίπλοκες και να εμείς μπορεί να μην είμαστε σε θέση να ξέρουμε τι γίνεται πίσω από τις κλειστές πόρτες ενός ζευγαριού. Αλλά η γλώσσα του σώματος μιλά από μόνη της και πολλές είναι οι φορές που μπορούμε να «διαβάσουμε» κάποια πράγματα πάνω στους δύο συντρόφους. Και αντίστοιχα κι εκείνοι σ’ εμάς… Η...

08/02/2018 07:04

Σωστή σχέση

Οι συμβιβασμοί που πρέπει να κάνεις είναι τελείως διαφορετικοί σε σχέση με αυτούς που δεν πρέπει! Oι συμβιβασμοί είναι συχνό φαινόμενο των σχέσεων αλλά πρέπει να ξέρεις ποιοι είναι οι σωστοί και ποιοι όχι για να λειτουργήσεις σωστά και να μην αισθάνεσαι χάλια ψυχολογικά! Σε πολλές σχέσεις θα δεις πως υπάρχουν άνθρωποι...

07/02/2018 07:08

Προβληματικές σχέσεις

Αν υπάρχει κάτι χειρότερο από τις προβληματικές και τοξικές σχέσεις, αυτό είναι οι σχέσεις που διατηρούνται χωρίς να υπάρχει ενδιαφέρον μεταξύ του ζευγαριού. Έχεις αναρωτηθεί ποτέ για ζευγάρια παραμένουν μαζί ενώ είναι δυστυχισμένα; Και δεν το λέω με κάποια δόση υπερβολής. Έχω ζήσει ανθρώπους που είναι μέσα σε μια σχέση και...

02/02/2018 11:02

Διαδικτυακοί έρωτες

Εντάξει, κοντεύουν να το αποδεχθούν και οι κοινωνικές επιστήμες, ότι το να φλερτάρεις και να κάνεις (και σοβαρές) σχέσεις μέσω Facebook είναι ένα νέο δεδομένο που το αντιμετωπίζουμε με αισιοδοξία, αλλά και ένα… κράτημα. Και επειδή, σίγουρα είναι πολύ όμορφο και… challenging το να κάνεις chatting με εκείνον τον κούκλο που σου έκανε αίτημα...

01/02/2018 07:03

Δες πώς μπορεί το σεξ να ανεβάσει το IQ σου

Σε μελέτη που έγινε το 2010, οι ερευνητές εξέτασαν την επίδραση του συχνού σεξ στον εγκέφαλο αρσενικών ποντικιών. Κάποια από τα πειραματόζωα στερήθηκαν τη σεξουαλική επαφή –έκαναν σεξ μόνο μία φορά σε διάστημα δύο εβδομάδων– ενώ άλλα έκαναν σεξ δύο φορές τη μέρα για το ίδιο χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με τα ευρήματα που δημοσιεύονται...

26/01/2018 07:02

Back to Top